یعنی چه
تعشیر در لغت مصدری عربی از ریشه «ع ش ر» است که به معنی گرفتن یکدهم (عُشر) از مال یا دارایی افراد به عنوان مالیات یا عوارض در قدیم به کار میرفته است. همچنین این واژه به معنای ده تا کردن، دستهبندی کردن اقلام در گروههای دهتایی و در اصطلاح اصوات، ده بار بانگ کردن متوالی الاغ یا کلاغ در یک نفس نیز آمده است.
تلفظ
این واژه به صورت تَعْشِیر (با فتح ت و سکون ع) تلفظ میشود و ساختار آن بر وزن مصدر باب تفعیل است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به سؤالاتی با عنوان «دهیک گرفتن از مال» یا «بخشبندی دهتایی»، واژه ۵ حرفی «تعشیر» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم سنتی دهیک گرفتن یا پرداخت مالیات مذهبی ملوکانی از کلمه Tithing و برای بخشبندی یا کاهش دهتایی از Decimation استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی عثمانی و استانبولی، این مفهوم با وامگیری از ریشه عربی عُشر به صورت Öşürleme یا Aşarlama به کار میرود که دقیقاً به معنای عوارض دهیک است.
در قرآن
خود کلمه تعشیر در متن آیات قرآن نیامده است، اما در علوم قرآنی اصطلاح بسیار مهمی است. تعشیر قرآن به سنت قدیمی اشاره دارد که در آن برای تسهیل حفظ و قرائت، هر ده آیه را با علامتی مشخص (مانند حرف ع) از هم جدا میکردند.
نماد چیست
در نسخههای خطی و قدیمی قرآن کریم، نماد تعشیر معمولاً به صورت یک دایره مذهب، گل تزئینی یا علامت اختصاری حرف «ع» (مخفف عشر) در بین آیات یا در حاشیه صفحات رسم میشد تا اتمام یک دسته ده تایی از آیات را به قاری نشان دهد.
جمعبندی و توضیح کامل تعشیر
واژه تعشیر یک مصدر کهن عربی از ریشه عدد ده است که در فرهنگ لغت فارسی و اسلامی کاربردهای اقتصادی و مذهبی ویژهای داشته است. این کلمه در وهله اول به سیستم مالیاتی قدیمی اشاره دارد که در آن یکدهم دارایی یا محصول به عنوان عوارض دریافت میشد، مفهومی که در فرهنگهای غربی نیز با عنوان Tithe شناخته میشود.
علاوه بر جنبه مالی، تعشیر جایگاه برجستهای در تاریخ نگارش و علوم قرآنی دارد. در روزگارانی که قرآنها فاقد شمارهگذاری امروزی آیات بودند، کاتبان با قرار دادن نمادهای هنری یا حرف «ع» در فواصل دهتایی، خواندن و به خاطر سپردن آیات را برای مسلمانان سادهتر میکردند.