معنی
واژه مضیقه در زبان فارسی برای توصیف شرایطی به کار میرود که فرد یا گروهی تحت فشار شدید قرار دارند، خواه این فشار ناشی از کمبود منابع مالی و امکانات باشد و خواه ناشی از محدودیتهای زمانی و مکانی.
یعنی چه
وقتی میگویند کسی در مضیقه قرار دارد، یعنی در وضعیتِ بنبستگونه یا چنان تنگنایی افتاده است که گزینههای پیش روی او بسیار محدود شده و برای گذر از آن شرایط نیاز به گشایش و کمک دارد.
مترادف
این کلمات همگی بیانگر حالت تنگی، دشواری و نبود رفاه و آسایش در ابعاد مختلف زندگی هستند.
متضاد
واژههای متضاد مضیقه نشاندهنده فراوانی، راحتی، آزاد بودن دست و بال در امور مالی و فراخ بودن فضا و زمان هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد «ض ی ق» مشتق شدهاند و مفاهیمی چون تنگی، باریک بودن، محدود کردن و کوتاهی کردن را در خود دارند.
ریشه
مضیقه واژهای عربیالاصل است که در واقع به عنوان اسم مؤنث مجازی یا اسم مکان/حالت وارد زبان فارسی شده است. اصل معنای بنیادی ریشه آن به تنگ بودن و ایجاد محدودیت بازمیگردد.
در جدول
کلمه مضیقه دقیقاً دارای ۵ حرف است و در طراحیهای جدول معمولاً به عنوان معادل برای پرسشهایی با مضمونِ تنگی، عسرت یا فشار مالی به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، میتوان از معادلهای متنوعی در زبان انگلیسی استفاده کرد؛ برای نمونه مضیقه مالی معمولاً با کلماتی چون Hardship یا Pinch توصیف میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مضیقه
واژه مضیقه یکی از کلمات پرکاربرد و اصیل در ادبیات و گفتار روزمره فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد. این واژه به طور کلی بازتابدهنده هرگونه حالت فشار، محدودیت شدید و کمبود است که فضای آسایش را از انسان سلب میکند. بیشترین کاربرد آن در جامعه، اشاره به «مضیقه مالی» (تنگدستی و فقر) و «مضیقه زمانی» (کمبود شدید وقت برای انجام یک کار) دارد.
اگرچه خود کلمه مضیقه با این ساختار در قرآن کریم نیامده، اما ریشه آن یعنی «ضیق» کاربردهای فراوانی در کتاب آسمانی دارد که از جمله آنها میتوان به مفهوم «ضیق صدر» یا همان دلتنگی و تنگی سینه در برابر سختیها اشاره کرد. در فرهنگ نمادها نیز این واژه یادآور مفاهیمی چون ساعت شنی رو به اتمام یا کیف پول خالی است.
در مجموع، شناخت معانی، مترادفها مانند عسرت و تنگنا، و متضادهایی چون رفاه و گشایش، به ما کمک میکند تا در نگارش و گفتار خود از این کلمه با دقت بالایی استفاده کنیم و ظرافتهای معنایی آن را در توصیف شرایط بحرانی به درستی به کار ببندیم.