یعنی چه
این واژه به هر نوع نگرش، رفتار یا بحرانی دلالت دارد که به بنیادیترین مسائل وجودی انسان یعنی مرگ، آزادی، تنهایی و پوچی میپردازد. در این دیدگاه، انسان پیش از داشتن هرگونه ماهیت پیشفرض، ابتدا متولد میشود (هستی مییابد) و سپس خودش باید با انتخابهایش به زندگیاش معنا ببخشد. از آنجا که واژهای کلاسیک و فلسفی است، تعریف دقیق آن بر اصالت وجود و مسئولیت انسان در قبال سرنوشت خود استوار است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [hasti-garāyāne] است که از ترکیب واژه «هستی» و پسوند «ـگرایانه» ساخته شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مربوط به اصالت وجود یا اگزیستانسیالیسم»، کلمه ۱۱ حرفی «هستی گرایانه» یا معادلهای کوتاهتر آن مانند «وجودی» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبانهای دیگر برای اشاره به این مفهوم از ریشههای مرتبط با «وجود» استفاده میشود؛ مانند Existential در انگلیسی که از Exist میآید.
به فارسی
واژههای مترادف شامل وجودی و اگزیستانسیال هستند. متضاد آن ماهیتگرایانه (ذاتگرایانه) یا مادیگرایانه است. همخانوادههای آن هستی، هستیگرا، هستیشناسی و هستشدن میباشند. ریشه آن نیز ترکیبی از واژه فارسی «هستی» (از ریشه اوستایی اهـ- به معنی بودن) و پسوند «ـگرایانه» است. این ترکیب فلسفی جدید در متن قرآن وجود ندارد، هرچند مفهوم آفرینش و هستی بارها ذکر شده است.
نماد چیست
در ادبیات، هنر و فلسفه، مفاهیم هستیگرایانه با نمادهایی همچون «انسان روبروی افق یا آسمان شب» (نشاندهنده تنهایی وجودی و آزادی)، «سیزیف در حال غلتاندن سنگ به بالای کوه» (نماد تلاش مداوم انسان برای معنابخشی به امور پوچ) و «یک صندلی خالی» (نماد غیاب، فقدان و مرگ) نمایش داده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل هستی گرایانه
واژه هستیگرایانه اصطلاحی فلسفی است که مستقیماً به مکتب اگزیستانسیالیسم یا اصالت وجود پیوند خورده است. این مفهوم بیانگر این است که انسانها پیش از داشتن هرگونه قالب یا تعریف از پیش تعیینشده، پا به این جهان میگذارند و بار سنگین آزادی و انتخاب را بر دوش میکشند. از این رو، هر دغدغه، هنر یا نوشتهای که انسان را در مواجهه با پرسشهای بزرگی چون مرگ، تنهایی، پوچی و تلاش برای خلق معنا قرار دهد، ماهیتی هستیگرایانه دارد.
در ریشهشناسی این واژه، پیوند عمیقی میان واژه کهن و فارسی «هستی» با رویکردهای مدرن فلسفی غرب دیده میشود. این واژه به ما یادآوری میکند که زندگی به خودی خود هدف یا معنای آمادهای ندارد، بلکه این خودِ فرد است که باید از طریق رفتارهای آگاهانه و پذیرش مسئولیتِ انتخابهایش، به بودنش ارزش و ساختار ببخشد.