یعنی چه
تدابر در لغت به معنی روگردانی دو طرف از یکدیگر، قطع رابطه کردن، ایجاد دشمنی و از بین رفتن پیوند دوستی و خویشاوندی است. این واژه زمانی به کار میرود که افراد یا گروهها به دلیل خصومت به یکدیگر پشت کنند.
تلفظ
این کلمه به صورت تَدابُر (Tadābor) تلفظ میشود که مصدری از باب تفاعل در زبان عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه تدابر به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «پشت به هم کردن»، «قطع رابطه» یا «دشمنی و قهر» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به عربی
در زبان عربی این واژه دقیقاً به معنای «قَطَعَ رَحِمَهُ وأَصدِقاءَه» یعنی بریدن از خویشاوندان و دوستان به کار میرود و مترادف کلماتی چون تقاطع و معاداة است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل قهر، دشمنی، تفرقه، جدایی، گسستگی پیوند، و روگردانی دوطرفه است. متضاد آن در فارسی واژههایی مثل آشتی، اتحاد و همدلی هستند.
در قرآن
خودِ واژه «تدابر» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما مشتقات دیگر این ریشه (د ب ر) مانند «تَدَبُّر» (اندیشیدن در عاقبت کارها) و «مُدْبِرین» (پشتکنندگان) بارها ذکر شدهاند. با این حال، کلمه تدابر در احادیث نبوی مشهور است؛ مانند حدیث «لا تَقاطَعوا و لا تَدابَروا» که مسلمانان را از قطع رابطه و پشت کردن به یکدیگر منع میکند.
نماد چیست
واژه تدابر صرفاً بیانگر یک مفهوم رفتاری، اجتماعی و اخلاقی در روابط انسانی است و در فرهنگها نشانه یا نماد مادی و تصویرسازی نمادین خاصی برای آن ثبت نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل تدابر
واژه «تدابر» یک مصدر عربی از باب تفاعل و از ریشه سه حرفی «د ب ر» است که به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه در اصطلاح به معنای روگردانی، پشت کردن دو طرف به یکدیگر، قهر و ایجاد تفرقه و دشمنی میان افراد، خویشاوندان یا اعضای یک جامعه است. در واقع، تدابر نقطه مقابل تواصل (پیوستن و آشتی) به شمار میرود.
اگرچه خود این واژه در قرآن کریم یافت نمیشود، اما در کلام پیامبر اسلام (ص) و احادیث شیعه و سنی به وفور جهت نهی از تفرقه و قهر کردن مسلمانان استفاده شده است. در ساختار جدول و لغتنامهها نیز این کلمه ۵ حرفی به عنوان همخانواده کلماتی چون تدبیر و تدبر، و مترادف کلماتی مثل اعراض و جدایی شناخته میشود.