یعنی چه
در گذشته به دلیل شباهت ظاهری ساز غربی ماندولین به ساز سنتی عود (بربط)، به ویژه شکم برجسته و گلابیشکل آن، در زبان فارسی به آن «عود فرنگی» میگفتند. این ساز کوچکتر از عود است، کاسهای عمیقتر و تارهای فلزی دارد و با مضراب نواخته میشود.
تلفظ
واژهٔ «عود» با ضمهٔ عین و سکون واو و دال، و «فرنگی» با فتح فاء و راء و سکون نون تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «ساز عود فرنگی» یا «نام قدیمی ماندولین»، واژهٔ ۸ حرفی «عود فرنگی» یا واژهٔ ۸ حرفی «ماندولین» مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و کشورهای غربی، این ساز را با نام Mandolin میشناسند که ریشهٔ اصلی نامگذاری امروزی آن در فارسی نیز هست.
به ترکی
زبان ترکی استانبولی نیز مانند بسیاری از زبانهای دیگر، نام بینالمللی این ساز یعنی ماندولین را وام گرفته است.
به فارسی
ترکیب «عود فرنگی» یک اصطلاح منسوخ شده است. در زبان فارسی معاصر و در میان اهالی موسیقی، واژهٔ وامگرفته شدهٔ «ماندولین» به عنوان معادل دقیق آن استفاده میشود.
نماد چیست
این ساز در هنر و ادبیات به عنوان نمادی از رامشگری، ظرافت در نواختن و تجدد در موسیقی (به دلیل خاستگاه اروپایی آن) شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عود فرنگی
عبارت «عود فرنگی» یک ترکیب واژگانی قدیمی و فرنگیمآب در زبان فارسی است که برخلاف ظاهرش، هیچ ارتباطی به عودهای معطر، بخور یا روایح صنعتی ندارد. این اصطلاح در بدو ورود سازهای غربی به ایران، برای نامیدن ساز زهی و زخمهای «ماندولین» (Mandolin) به کار میرفت؛ چرا که این ساز غربی از نظر شکم گلابیشکل و برجستهاش شباهت زیادی به ساز سنتی و اصیل عود داشت.
امروزه اصطلاح عود فرنگی کاملاً از چرخهٔ زبان گفتاری و نوشتاری معاصر حذف و منسوخ شده است و عموم مردم و جامعهٔ موسیقی آن را با نام بینالمللیاش یعنی ماندولین میشناسند. شناخت این واژه امروزه بیشتر در حل جداول کلمات متقاطع یا مطالعهٔ متون و ترجمههای قدیمی دورهٔ قاجار و پهلوی اول کاربرد دارد.