یعنی چه
«دست برکشیدن» یک عبارت کنایی در زبان فارسی است که دو معنای عمده دارد؛ در کاربری رایج و مجاری به معنای دست کشیدن، چشمپوشی، انصراف و رها کردن یک فعالیت یا خواسته است. در ریشههای کهن و فیزیکی نیز به معنای بالا آوردن و بلند کردن دست (مانند حالت دعا یا تسلیم) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [دَ بَ کِ / دَ تْ بَ کِ شِ دا نْ] (dast bar-keshidan) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کنایه با توجه به تعداد حروف به عنوان پاسخ واژههایی چون انصراف، عقبنشینی یا رها کردن کارایی دارد. پاسخ اصلی دقیقاً ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن از افعال متفاوتی استفاده میشود؛ برای مفهوم انصراف و عقبنشینی از To withdraw، برای رها کردن و تسلیم شدن از To give up و برای واگذاری کامل از To abandon استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای دقیق و سره فارسی آن شامل واژههایی چون دست برداشتن، چشمپوشی، برگرفتن، کنارهگیری، واگذاری و پای پس کشیدن است. متضاد آن نیز اصطلاحاتی مانند دست یازیدن، اقدام کردن و پایفشاری کردن است.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ عامه و متون مکتوب، این عبارت نمادی از مفهوم «تسلیم»، «قناعت»، «انصراف (خواه اختیاری یا اجباری)» و همچنین نشانهای برای رویگردانی و پایان بخشیدن به یک خصومت، جنگ یا فعالیت خاص به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دست برکشیدن
عبارت «دست برکشیدن» یکی از ترکیبات فعلی کنایی و اصیل زبان فارسی است که از اسم (دست)، پیشوند (بر) و مصدر (کشیدن) ساخته شده است. این واژه در متون کهن و اشعار کلاسیک نظیر اشعار سعدی شیرازی گاه در معنای فیزیکی آن یعنی بلند کردن دست برای دعا یا تسلیم به کار رفته است، اما در زبان امروز بیشتر مفهوم مجازی آن مد نظر است.
در کاربرد معاصر، این اصطلاح زمانی به کار میرود که شخصی از ادامه دادن یک مسیر، اصرار بر یک خواسته، یا انجام یک کار صرفنظر کرده و به نوعی اعلام انصراف یا عقبنشینی کند. از نظر مفاهیم قرآنی نیز این عبارت با کنایه «کَفَّ أَيْدِيَهُمْ» به معنی دست نگه داشتن و خودداری از عمل همپوشانی دارد.