یعنی چه
واژه متوهق صفت مشتق از زبان عربی است که در لغتنامههای معتبر دو معنای اصلی دارد؛ نخست به سنگریزهای اشاره میکند که بر اثر تابش شدید آفتاب یا مجاورت با آتش تفتیده و سوزان شده است. در معنای دوم، به انسان یا اسبی میگویند که در طناب و کمند (وهق) گرفتار شده و راه فراری ندارد. این کلمه در گویشهای عامیانه امروزی برخی کشورهای عربی به معنای فرد درمانده نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی و عربی به صورت مُتَوَهِّق (motavahheg) است که از ریشه ثلاثی مجرد «وهق» و در باب تفعل بنا شده است.
در جدول
این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی که راهنمای «سنگریزه بسیار داغ» یا «اسیر کمند» را قرار میدهند، استفاده میشود.
به انگلیسی
با توجه به معنای فیزیکی واژه متوهق که به سنگهای کوچک داغشده اشاره دارد، عبارات مربوط به سنگریزهها و شنهای تفتیده در زبان انگلیسی دقیقترین برگردان برای آن هستند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، مفهوم این واژه با ترکیب صفت پختگی و داغی فراوان به همراه کلمه سنگریزه منتقل میشود.
به فارسی
بر اساس ریشههای معنایی واژه، مترادفهای فارسی دقیق آن شامل تفتیده، سوزان و گرمیافته (برای معنای سنگ) و کلماتی مثل گرفتار، پابند و درمانده (برای معنای اسیر کمند) است.
نماد چیست
برای واژه متوهق نماد فرهنگی، اسطورهای یا نشانهشناسی خاصی در ادبیات کلاسیک ثبت نشده و صرفاً یک واژه توصیفی و لغوی در زبانهای عربی و فارسی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل متوهق
واژه متوهق از جمله لغات وامگرفتهشده از زبان عربی است که به متون کهن فارسی راه یافته است. ریشه اصلی این واژه به ماده «و هـ ق» بازمیگردد که در لغت به معنای طناب یا کمند است؛ از این رو در کاربرد استعاری و قدیمی خود به هر شخص یا حیوانی که در بند افتاده و اسیر شده باشد، متوهق میگفتند.
از سوی دیگر، در فرهنگهای لغت معتبری مانند دهخدا، معنای فیزیکی و ملموستری نیز برای آن ذکر شده که عبارت است از سنگریزهای که به شدت داغ، سوزان و تفتیده شده باشد. این تنوع در معنا باعث شده تا واژه مذکور کارکرد جالبی در ادبیات داشته باشد.
امروزه این واژه در زبان فارسی معیار کمتر در محاورات روزمره شنیده میشود، اما در گویشهای عامیانه برخی کشورهای همسایه مانند عراق و کویت، تغییر معنایی یافته و به شکل زنده به معنای «گیر افتادن در مخمصه و درماندگی» کاربرد فراوانی دارد.