یعنی چه
واژه منخار در لغت به معنی سوراخ بینی یا همان مجرای ورود و خروج هوا است. در ادبیات کهن و متون کلاسیک فارسی، این کلمه و مشتقات آن علاوه بر معنای ظاهری و کنایه از عضو تنفسی، گاه برای نشان دادن حالتهای روحی مانند خشم یا غرور و افاده (به ویژه در اصطلاح باد در منخرین انداختن) به کار میرفته است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مِنخار (menxâr) تلفظ میشود؛ هرچند ریشه اصلی آن در زبان عربی به صورت مَنخَر یا مِنخَر است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً در پاسخ به راهنماهای «سوراخ بینی»، «پره بینی» یا «مجرای تنفس» میآید و پاسخ اصلی آن ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی دقیقترین معادل برای اشاره به سوراخ بینی واژه Nostril است، اما در مفاهیم عمومیتر از Nose نیز استفاده میشود.
به عربی
ریشه اصلی این کلمه عربی است و در این زبان به صورت مَنخَر یا مِنخَر به کار میرود که جمع تکسیر آن مَناخِر است.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره دقیق به سوراخ بینی از ترکیب Burun deliği استفاده میشود و واژه عمومی برای بینی، Burun است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند سوراخ بینی، پره بینی، بینی و دماغ هستند.
جمعبندی و توضیح کامل منخار
واژه «منخار» یک وامواژه ریشهدار از زبان عربی (مشتق از ریشه ن خ ر) در ادبیات فارسی است که به طور دقیق به معنی سوراخ بینی یا مجرای تنفسی کاربرد دارد. اگرچه خود این ساختار دقیقاً در متن قرآن نیامده، همخانوادههای آن مانند المنخنقه دیده میشوند و در زبان عربی اسم مکان برای محل دم و بازدم به شمار میرود.
در زبان فارسی امروز، شکل مفرد آن کمتر به صورت روزمره استفاده میشود و بیشتر حالت تثنیه آن یعنی «منخرین» در اصطلاحات کنایی به چشم میخورد. اصطلاح معروف «باد در منخرین انداختن» نمونهای بارز از کاربرد کنایی این کلمه برای توصیف افراد متکبر، مغرور یا خشمگین است که پرههای بینی خود را باد میکنند.