یعنی چه
مرد خائن به مردی اطلاق میشود که در امانت خیانت میکند، عهد و پیمان خود را میشکند، دغلباز است یا به کشور، دوستان و نزدیکان خود پشت میکند و رفتار بیوفایانهای دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «مَردِ خائِن» (marde khā'en) است که در آن خائن اسم فاعل از ریشه عربی میباشد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، «مرد خائن» (۷ حرف) یا واژههایی چون غدار، بیوفا و عهدشکن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم مرد خائن یا شخص خیانتکار عمدتاً از واژههای Traitor و Betrayer استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ترکیب رَجُلٌ خَائِن استفاده میشود. نکته ادبی جالبی در لغتنامه دهخدا ذکر شده که گاهی برای مبالغه در حق یک مرد خائن، از لفظ مؤنث آن یعنی «رجل خائنه» استفاده میکنند تا شدت خیانت او را نشان دهند.
در قرآن
این کلمه و مشتقاتش بارها در قرآن کریم آمده است؛ مانند آیه ۵۸ سوره انفال: «إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْخَائِنِینَ» (خداوند خائنان را دوست ندارد) و آیه ۱۰۵ سوره نساء: «وَلَا تَکُنْ لِلْخَائِنِینَ خَصِیمًا» (و مدافع خائنان نباش). همچنین ترکیب «خَائِنَةَ الْأَعْیُنِ» (خیانت چشمها) در آیه ۱۹ سوره غافر ذکر شده است.
نماد چیست
در فرهنگها و ادبیات مختلف، مرد خائن با نمادهایی چون «مار در آستین پرورش دادن» یا شخصیت «یهودا اسخریوطی» (در فرهنگ مسیحی) شناخته میشود. همچنین در برخی حکایات کهن، حیواناتی مانند شغال یا روباه به عنوان نماد مکر، دغلبازی و خیانت به تصویر کشیده شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل مرد خائن
عبارت «مرد خائن» در زبان و ادبیات فارسی به کسی اطلاق میشود که اصول اخلاقی امانتداری، وفاداری و تعهد را زیر پا میگذارد. این مفهوم نهتنها در روابط شخصی و خانوادگی به معنای بیوفایی و پیمانشکنی است، بلکه در بسترهای اجتماعی و سیاسی نیز به واژههایی چون وطنفروش و مزدور گره میخورد. ریشه واژه خائن عربی بوده و اسم فاعل از مصدر خیانت است.
نگاهی به متون دینی و ادبی نشان میدهد که این صفت همواره در طول تاریخ نکوهیده بوده است؛ چنانکه در قرآن کریم صراحتاً از دوستی و دفاع از خائنان نهی شده و در فرهنگ عامه نیز با تمثیلهایی چون «مار در آستین» از چنین افرادی یاد میشود. در مقابل، صفات والایی چون امین، باوفا و درستکار به عنوان متضادهای این مفهوم ستایش شدهاند.