یعنی چه
مخزنالادویه نام یکی از معروفترین، مهمترین و جامعترین دانشنامههای داروشناسی کهن و پزشکی سنتی است. این کتاب ارزشمند در قرن دوازدهم هجری قمری توسط دانشمند بزرگ، سید محمدحسین عقیلی علوی شیرازی، به زبان فارسی نگاشته شده و به بررسی مفصل داروها، گیاهان دارویی و خواص آنها میپردازد. ترکیب لغوی آن نیز از دو واژه مخزن (جای نگهداری، انبار) و الادویه (داروها) شکل گرفته است.
تلفظ
این ترکیب واژگانی به صورت مَخْزَنُ الْاَدْوِیَه تلفظ میشود؛ مَخْزَن با فتح م و سکون خ، و اَدْوِیَه با فتح الف و سکون دال و کسر واو و فتح یاء خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «کتاب داروشناسی معروف عقیلی شیرازی»، «دانشنامه طب سنتی قرن دوازدهم» یا «معادل کهن فارماکوپه» به کار میرود و دقیقاً دارای ۱۱ حرف است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان، نام این اثر ارزشمند به صورت آوانگاری شده یا به صورت ترجمه تحتاللفظی مفهوم آن و معادل داروشناسی مدرن بیان میشود.
به عربی
واژههای سازنده این ترکیب کاملاً ریشه عربی دارند. مخزن از ریشه (خ-ز-ن) و الادویه جمع تکسیر واژه دواء از ریشه (د-و-ی) است که در زبان عربی به همین صورت نوشته و شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی روان و اصطلاحی این ترکیب شامل عباراتی چون «گنجینه داروها»، «انبار دارو»، «دارونامه» و «فارماکوپه» است که مفهوم اصلی کتاب و ساختار لغوی آن را به روشنی بازگو میکنند.
نماد چیست
این عبارت و کتاب سنتی نماد و مظهر حکمت کهن، داروشناسی اصیل ایرانی-اسلامی و جامعیت علمی در عرصه طب سنتی است. این واژه یادآور دوران شکوفایی دانش پزشکی و مستندسازی دقیق تجربیات درمانی پیشینیان است.
جمعبندی و توضیح کامل مخزن الادویه
کتاب مخزنالادویه برجستهترین و کاملترین دانشنامه در زمینه داروشناسی سنتی و مفردات پزشکی است که در اواخر دوران صفوی و افشاری توسط سید محمدحسین عقیلی شیرازی به زبان فارسی تالیف شد. این اثر ماندگار، داروها و مفردات پزشکی را به ترتیب حروف الفبا تنظیم کرده و خواص، طبیعت، مضرات و مصلحات هرکدام را با دقتی بینظیر شرح داده است.
از نظر ریشهشناسی، این نام از دو واژه عربی «مخزن» به معنای گنجینه یا انبار و «الادویه» به معنای داروها ترکیب شده که در مجموع مفهوم «گنجینه داروها» یا دارونامه جامع را میرساند. این اثر امروزه نیز به عنوان یکی از مراجع اصلی و بنیادی برای پژوهشگران طب سنتی و گیاهدرمانی در سراسر جهان شناخته میشود.