یعنی چه
این عبارت شکل عامیانه یا غلط املایی و شنیداری از ترکیب قرآنی «وإیتای ذی القُربی» است. در لغت، «ایتاء» به معنی دادن و بخشیدن است و «ذیالقربی» به صاحبان قرابت، یعنی خویشاوندان و اعضای خانواده اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ عامیانه و جستجو شده آن به صورت «وَایتا ذِی القُربی» است، اما در قرائت صحیح قرآن با همزه پیشین و به صورت «وَ إِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ» خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با احتساب شکل رایج جستجو شده یعنی «وایتا ذی القربی» دقیقاً ۱۳ حرف است.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی قرآن و متون اسلامی، این مفهوم به معنای حمایت مالی و عاطفی از بستگان نزدیک ترجمه میشود.
به عربی
ریشه اصلی این واژه عربی است و در زبان عربی به معنای ادا کردن حقوق بستگان و پایداری بر پیوند خانوادگی به کار میرود.
به فارسی
بهترین معادلهای روان فارسی برای این عبارت، صله رحم، احسان به نزدیکان، حمایت از فامیل و ادای حقوق اهل خانواده است.
در قرآن
این ترکیب مصدری دقیقاً در آیه ۹۰ سوره مبارکه نحل آمده است: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ...». مفسران این دستور را مصداق خاص و بسیار مهمی از احسان میدانند که خداوند برای تأکید بیشتر، آن را به طور مستقل ذکر کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل وایتا ذی القربی
عبارت «وایتا ذی القربی» در واقع یک اشتباه املایی یا شنیداری رایج از تعبیر قرآنی «وإیتای ذی القربی» (وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ) است که در آیه ۹۰ سوره نحل ذکر شده است. این آیه که به عنوان یکی از جامعترین منشورهای اخلاقی و اجتماعی اسلام شناخته میشود، انسانها را همزمان به عدل، احسان و دستگیری از خویشاوندان فرمان میدهد.
از نظر واژهشناسی، این اصطلاح از دو بخش «ایتاء» به معنی عطا کردن و بخشیدن، و «ذیالقربی» به معنی صاحبان قرابت و فامیل تشکیل شده است. در فرهنگ اسلامی، این مفهوم نمادی از صله رحم، ضرورت تحکیم پیوندهای خانوادگی و اولویتبندی در امور خیریه و نیکوکاری است؛ به این معنا که حمایت مالی و عاطفی از فامیل و بستگانِ نیازمند، بر دیگران تقدم دارد.
بنابراین اگر در عناوین مذهبی، مسابقات اطلاعات عمومی یا جدولهای کلمات متقاطع با تعبیر ۱۳ حرفی «وایتا ذی القربی» مواجه شدید، مقصود همان اصلِ قرآنیِ حمایت اقتصادی و معنوی از بستگان و تحکیم بنیان خانواده است که تجلی عینی عدل و احسان در ساختار جامعه به شمار میرود.