معنی
واژه مشغول به کسی یا چیزی اشاره دارد که در حال انجام کاری است و وقت یا ذهنش به فعالیت خاصی اختصاص یافته است. در فارسی امروز این کلمه برای نشان دادن وضعیت غیرآزاد و درگیر بودن (چه از نظر ذهنی و چه از نظر عملی) به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگوییم کسی مشغول است، یعنی تمرکز و زمان او توسط یک برنامه، وظیفه یا فکر تصاحب شده است؛ به طوری که در آن لحظه فارغ یا بیکار نیست و نمیتواند به کار دیگری بپردازد.
مترادف
این کلمات همگی نشاندهنده وضعیت فردی هستند که زمان یا توانش در انحصار یک کار یا ایده قرار دارد.
متضاد
این واژهها در مقابل مفهوم درگیر بودن قرار میگیرند و نشاندهنده نبودِ کار یا مسئولیت در یک زمان مشخص هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سهحرفی عربی «ش غ ل» مشتق شدهاند که مفهوم اصلی آن کار، فعالیت و سرگرمی است.
جمله سازی
در جدول
واژه «مشغول» در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان راهنما برای کلماتی مثل سرگرم، گرفتار یا مصروف به کار میرود. خود کلمه مشغول دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به لحن و بافت متن، کلمات busy و occupied دقیقترین برگردانها برای وضعیت فیزیکی و کلمه preoccupied بهترین معادل برای درگیریهای ذهنی است.
جمعبندی و توضیح کامل مشغول
واژه «مشغول» یکی از پرکاربردترین صفات در زبان فارسی مدرن و روزمره است که ریشه در زبان عربی (ش غ ل) دارد. این کلمه به وضعیت فرد یا پدیدهای اشاره میکند که زمان، انرژی یا تمرکز آن به طور کامل توسط یک کار، وظیفه یا فکر خاص تصاحب شده است و در نتیجه در وضعیت آزاد یا بیکار قرار ندارد.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما ریشه و همخانوادههای آن مانند «شُغُل» در متون دینی و آیات قرآنی (مانند سوره یس) به معنی سرگرمی و اشتغال به امور لذتبخش به کار رفتهاند. در ادبیات و عرفان نیز این واژه گاهی به معنای درگیری با امور دنیوی و غفلت از حقایق برتر تفسیر میشود.
در مجموع، مشغول مترادف واژههایی چون سرگرم، گرفتار و مصروف است و در نقطه مقابل کلماتی مانند فارغ و بیکار قرار میگیرد. این کلمه در زبانهای دیگر از جمله انگلیسی با مفاهیمی نظیر Busy و Occupied شناخته میشود.