یعنی چه
ارزش انفاق به ابن سبیل به معنای بخشش مال، دستگیری و کمک رساندن به مسافری است که در غربت و به دور از وطن خود، به هر دلیلی مانند دزدیده شدن مال یا گم کردن خرجی، درمانده و بیزاد و توشه شده است؛ حتی اگر این فرد در شهر و دیار خودش شخص ثروتمندی باشد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «اَرزِشِ اِنفاق بِه اِبنِ سَبيل» (Arzeshe Enfāgh be Ebne Sabil) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، عبارت «ارزش انفاق به ابن سبیل» دقیقاً ۱۸ حرف دارد و به عنوان یک اصطلاح قرآنی و اخلاقی در پاسخ به سوالاتی مربوط به حقوق در راه ماندگان استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این عبارت اصطلاحی از تعابیری همچون کمک به مسافران در راه مانده یا صدقه به راهگذران غریب استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این عبارت شامل «یاری به در راه ماندگان»، «دستگیری از غریبانِ درمانده» و «اعانۀ مسافر محروم» است. متضاد آن نیز بخل ورزیدن به مسافر و رها کردن غریب است.
در قرآن
این موضوع در قرآن کریم اهمیت بسیار بالایی دارد. در آیه ۶۰ سوره توبه (برای زکات) و آیه ۴۱ سوره انفال (برای خمس)، ابن سبیل از گروههای مستحق دریافت حقوق مالی است. همچنین در آیه ۱۷۷ سوره بقره، بخشیدن مال به ابن سبیل از ویژگیهای انسانهای نیکوکار و مؤمنان واقعی (بِرّ) شمرده شده و در آیه ۳۸ سوره روم، ادا کردن حق او شرط رستگاری بیان شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و سنت اسلامی، این مفهوم نماد «مهماننوازی بیمنت»، «تأمین امنیت سفر برای همگان» و «ایجاد همبستگی اجتماعی و انسانی فرامرزی» است که نشان میدهد جامعه اسلامی نسبت به غربت و دردمندی مسافران بیتفاوت نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ارزش انفاق به ابن سبیل
عبارت «ارزش انفاق به ابن سبیل» بیانگر یکی از عالیترین و کلیدیترین مفاهیم اصطلاحی و اخلاقی در فرهنگ اسلامی است. این مفهوم به طور ویژه بر حمایت مالی و عاطفی از مسافرانی تمرکز دارد که در سرزمین غریب دچار درماندگی، گم کردن مال یا دزدی شدهاند و توان بازگشت به وطن خود را ندارند، فارغ از اینکه در شهر خود متمول باشند یا فقیر.
در دیدگاه قرآنی، جایگاه ابن سبیل (فرزند راه) در ردیف والدین و نزدیکان قرار گرفته است؛ به طوری که پرداخت حق آنها علاوه بر اینکه یکی از مصارف قطعی خمس و زکات به شمار میرود، به عنوان شرط رستگاری و نشانهای از ایمان حقیقی (بِرّ) معرفی میشود. این نوع انفاق باید بر اساس دستورات الهی کاملاً بدون منت، تکبر و فخرفروشی صورت گیرد.
تأکید بر ارزش انفاق به ابن سبیل در حقیقت بسترساز ایجاد امنیت خاطر در سفرها، تقویت همبستگی فرامرزی میان مسلمانان و جوامع مختلف، و اشاعه فرهنگ مهماننوازی و دستگیری از غریبان است که در قالب یک وظیفه انسانی و شرعی بر دوش مؤمنان قرار داده شده است.