یعنی چه
عبارتی است ترکیبی و وصفی که برای توصیف ماهیت ناپایدار، بیارزش و فریبنده مادیات و جهان فانی به کار میرود. این اصطلاح نشاندهنده زمانه یا دنیایی است که با ویژگیهای پستی و فرومایگی، انسان را از مسیر معنویت منحرف میکند.
تلفظ
واژه «دهر» با فتح دال و سکون هاء، و واژه «دَنی» با فتح دال، فتح نون و تشدید یا سکون یاءِ نسبت (بر وزن قویّ) خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به پرسشهای جدول با مضامین «روزگار فرومایه» یا «زمانه پست»، عبارت ۶ حرفی «دهر دنی» به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این ترکیب عرفانی و ادبی در زبان انگلیسی، از عباراتی استفاده میشود که پستی و موقتی بودن جهان مادی را میرسانند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و ادبی این ترکیب شامل عباراتی همچون خاکدان پست، چرخ جفاکار، روزگار غدار و جهان گذران است که همگی بر بیوفایی دنیا تاکید دارند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اندیشه عرفانی فارسی، این عبارت نماد مکر و حیلهگری دنیا است؛ جایی که روزگار به پیرزنی مکار یا عروسی فریبنده تشبیه میشود که به هیچ دلبستهای وفا نمیکند و دلبستگی به آن مانع رسیدن به حقیقت ابدی است.
جمعبندی و توضیح کامل دهر دنی
عبارت «دهر دنی» یک ترکیب وصفی با ریشهای عربی است که پایش به ادبیات، شعر عرفانی و متون مذهبی فارسی باز شده است. کلمه «دهر» اشاره به روزگار و زمانه دارد و «دنی» به معنای پست و فرومایه است؛ در نتیجه این ترکیب جلوهای از دنیای مادی و ناپایدار را به تصویر میکشد که با فریبندگیهای خود، سدی در برابر رشد معنوی انسانها میسازد.
اگرچه این ترکیب به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده، اما اجزای آن به طور جداگانه با مفاهیمی مشابه (مانند آیه ۲۴ سوره جاثیه برای دهر و صفت تفضیلی ادنی در سوره بقره) به کار رفتهاند. شاعران و عارفان پارسیگوی همواره از این اصطلاح برای بیدار کردن انسانها از خواب غفلت و یادآوری موقتی بودن زندگی دنیوی استفاده کردهاند تا ارزش تعلقات مادی را در نظر آنان بشکنند.