یعنی چه
مخیر شدن در لغت به معنی صاحباختیار شدن و آزاد گذاشته شدن بین قبول یا رد یک یا چند گزینه است. وقتی فردی در امری مخیر میشود، یعنی هیچگونه اجبار و الزامی در کار نیست و او میتواند با اراده و میل خود یکی از راهها یا گزینههای پیش رو را انتخاب کند. این اصطلاح در متون فقهی، حقوقی و ادبی کاربرد فراوانی دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت مُخَیَّر شدن است که در آن حرف «خ» دارای ضمه، حرف «ی» دارای تضعیف (تشدید) و فتح، و رِ در کلمه مخیر ساکن است.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع، واژه «مخیر شدن» دقیقاً ۷ حرف دارد. از معادلهای دیگر آن در جدول میتوان به «مختار شدن» یا «آزاد گذاشته شدن» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم مخیر شدن از عبارات متعددی که دلالت بر داشتن حق انتخاب و اختیار دارند استفاده میشود.
به عربی
این کلمه ریشه عربی دارد و از سه حرف اصلی (خ - ی - r) در باب تفعیل ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این ترکیب فعلی شامل کلماتی چون «آزاد گذاشته شدن»، «حق انتخاب یافتن»، «صاحباختیار شدن» و «مختار گشتن» است که همگی مفهوم نبودِ اجبار را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل مخیر شدن
عبارت «مخیر شدن» یک ترکیب فعلی با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و دلالت بر اعطای آزادی عمل و حق انتخاب به یک فرد دارد. زمانی که کسی در یک موقعیت مخیر میشود، تمام الزامات و اجبارها از روی او برداشته شده و تصمیمگیری نهایی کاملاً به اراده و میل شخصی او واگذار میگردد.
این اصطلاح در فقه و حقوق اسلامی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به عنوان نمونه در «آیات تخییر» سوره احزاب، پیامبر مکرم اسلام مأمور میشود تا همسران خود را بین ادامه زندگی ساده با ایشان یا انتخاب زرق و برق دنیا مخیر کند. در کاربردهای روزمره و متون اداری نیز این واژه نشاندهنده وجود گزینههای اختیاری برای مخاطب است.
در مجموع، متضاد این واژه کلماتی چون مجبور شدن، مکلف شدن و ملزم شدن است که نشاندهنده سلب اختیار هستند، در حالی که مخیر شدن نمادی از آزادی در تصمیمگیری و ارزیابی عقلانی گزینهها به شمار میرود.