معنی
دژاوو در روانشناسی به حالتی ذهنی گفته میشود که در آن فرد هنگام مواجهه با یک صحنه، مکان یا اتفاق جدید، احساس میکند آن را دقیقاً به همین شکل در گذشته دیده یا تجربه کرده است، در حالی که در واقعیت چنین تجربهای رخ نداده است.
یعنی چه
این اصطلاح به تداخل شناختی و خطای حافظه کوتاهمدت اشاره دارد؛ زمانی که مغز یک رویدادِ در حالِ وقوع را به اشتباه به عنوان یک خاطره قدیمی پردازش میکند و حسی قوی از آشنایی کاذب به فرد دست میدهد.
مترادف
در زبان فارسی واژههای «آشناپنداری» و «پیشدیده» به عنوان معادلهای دقیق روانشناختی برای این اصطلاح به کار میروند.
متضاد
متضاد مفهومی دژاوو، واژه «ژامهوو» است؛ حالتی که در آن یک موقعیت، کلمه یا فردِ کاملاً آشنا، ناگهان برای انسان غریبه و کاملاً جدید به نظر میرسد.
هم خانواده
دژاوو یک وامواژه است و همخانواده فارسی ندارد؛ اما در زبان فرانسوی با کلماتی مثل Voir (دیدن) و Vue (دیدگاه) همخانواده است. از نظر مفهومی در فارسی با واژههای حوزه حافظه ارتباط دارد.
ریشه
این واژه از زبان فرانسوی وارد فارسی شده و از دو بخش «Déjà» به معنای قبلاً/پیش از این و «Vu» (صفت مفعولی از فعل Voir) به معنای دیده شده تشکیل شده است که در مجموع یعنی «قبلاً دیده شده».
جمله سازی
به انگلیسی
عبارت فرانسوی Déjà vu عیناً و با همین نگارش در زبان انگلیسی و بسیاری از زبانهای دیگر دنیا به عنوان یک اصطلاح تخصصی روانشناسی پذیرفته و استفاده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه فرانسوی Déjà vu در فرهنگ بینالمللی نماد پدیده «déjà vu experience» است. این اصطلاح عصبشناختی زمانی استفاده میشود که سیگنالهای مغزی در فرستادن اطلاعات به حافظه بلندمدت و کوتاهمدت دچار تاخیر میلیثانیهای میشوند و فرد تصور میکند حال را در گذشته زیسته است.
جمعبندی و توضیح کامل دژاوو
دژاوو (Déjà vu) یک اصطلاح بینالمللی روانشناسی و عصبشناسی است که ریشه در زبان فرانسوی دارد و به معنای «قبلاً دیدهشده» است. در زبان فارسی برای این پدیده معادل دقیق «آشناپنداری» وضع شده است. این حالت زمانی رخ میدهد که انسان در یک موقعیت، مکان یا در حال گفتگویی کاملاً جدید است، اما ناگهان حس غریب و شدیدی به او دست میدهد که انگار این صحنه را دقیقاً با همین جزئیات در گذشته تجربه کرده است.
از نظر علمی، دژاوو یک اخلالِ شناختی موقت در عملکرد حافظه است. مغز به طور اشتباه رویداد زمان حال را در بخش خاطرات قدیمی پردازش میکند. در فرهنگ عامه و باورهای مذهبی قدیمی، گاهی این حس را به پدیدههای ماورایی مانند عالم ذر یا تناسخ نسبت میدهند، اما تحقیقات پزشکی ثابت کرده است که این پدیده صرفاً یک جرقه عصبی و خطای حافظه کوتاهمدت است و نقطه مقابل آن نیز «ژامهوو» نام دارد.