یعنی چه
التشیع که در زبان فارسی به صورت «تشیع» به کار میرود، در لغت به معنای پیروی کردن، یاوری نمودن و خود را به مذهب شیعه نسبت دادن است. در اصطلاح دینی و تاریخی، به مذهب و مکتب فکری پیروان حضرت علی (ع) و اهل بیت پیامبر اسلام گفته میشود که به امامت و خلافت بلافصل ایشان پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) اعتقاد راسخ دارند. این واژه کلمهای کلاسیک و اعتقادی است و ریشه در صدر اسلام دارد.
تلفظ
این واژه در اصلِ عربی با الف و لام تعریف به صورت «اَتَّشَیُّع» تلفظ میشود که مصدر باب تفعّل است. در زبان فارسی، معمولاً بدون الف و لام و به صورت «تَشَیُّع» با تشدید روی حرف «ی» قرائت میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، اگر طراح سوال مذهب پیروان اهل بیت را با ۶ حرف و بر اساس متن دقیق عربی یا صورت معرفه بخواهد، پاسخ آن «التشیع» خواهد بود. صورت رایج ۴ حرفی آن در فارسی نیز «تشیع» است.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی و مصدر باب تفعّل از ریشه (ش ی ع) است که در متون مذهبی و رسمی جهان عرب به همین صورت با الف و لام به کار میرود.
به فارسی
معادل مذهبی و اصطلاحی التشیع در زبان فارسی «تشیع» یا «شیعگی» است. همچنین در متون فقهی و کلامی از آن با عنوان «مذهب امامیه»، «مذهب جعفری» و «آیین پیروان اهل بیت» یاد میشود که معنای لغوی آن همان یار مخلص و پیروِ راستین بودن است.
در قرآن
خود واژه مصدری «التشیع» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما همخانوادههای آن مانند «شِیعَتِهِ» (مانند آیه ۸۳ سوره صافات: وَإِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ، به معنی پیروان نوح) و «شِيَعًا» (مانند آیه ۳۲ سوره روم، به معنی گروهها و دستهها) چندین بار با کاربرد لغوی خود تکرار شدهاند.
نماد چیست
تشیع از نظر مفهومی نماد بارز «امامت»، «عدالتخواهی» و «ولایت» است. از دیدگاه نمادهای بصری و شعائر مذهبی، «ذوالفقار» (به نشانه شجاعت امام علی ع)، «الَم و پنجه یا خمسه» (به نشانه پنج تن آل عبا) و «مُهر و تربت کربلا» (به نشانه بندگی خالصانه و پاسداشت خط سرخ شهادت) از آشناترین نمادهای این مکتب در میان مردم به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل التشیع
واژه «التشیع» که در زبان فارسی بیشتر به صورت «تشیع» شناخته میشود، اصطلاحی اصیل و دیرینه با ریشهای عربی است که از صدر اسلام به عنوان نام مذهب پیروان و دوستداران امام اول شیعیان، حضرت علی (ع) و فرزندان معصوم ایشان به کار میرود. مبنای اصلی این تفکر اعتقاد به جانشینی بلافصل و الهی اهل بیت پس از پیامبر گرامی اسلام است.
این کلمه گرچه در قرآن به صورت مستقیم نیامده، اما مشتقات متعدد آن با مفاهیمی همچون پیروی، همکیش بودن و یاوری کردن در کتاب آسمانی مسلمانان جلوه یافته است. شیعیان در طول تاریخ با تمسک به قرآن و عترت، فرهنگ غنی و پویایی را پایهگذاری کردهاند که عدالتخواهی، ولایتمداری و ایثار از ارکان اساسی آن است.
امروزه نمادهایی چون ذوالفقار، آیینهای سوگواری با محوریت علم و پنجه (خمسه)، و سجده بر تربت مقدس کربلا از بارزترین مظاهر هنری و مذهبی تشیع در جهان اسلام و به ویژه در میان شیعیان به شمار میآیند که هویت بصری و اعتقادی این مکتب فکری را بازتاب میدهند.