معنی
در زبان فارسی امروز، پدیده به هر امر عینی، واقعه یا حالتی گفته میشود که با حواس انسان قابل درک و با روشهای علمی قابل بررسی باشد. همچنین در کاربرد مجازی، به شخص یا شیء بسیار برجسته، نوظهور و چشمگیر پدیده میگویند.
یعنی چه
عبارت پدیده یعنی رخ دادن یک واقعه بیمانند و دگرگونکننده در جهان مادی، علم یا اجتماع که توجه عمومی را به خود جلب میکند و نمادی از نوآوری، نبوغ یا خرق عادت است.
مترادف
واژههایی مانند نمود، مظهر، رویداد و واقعه بیشترین شباهت و همپوشانی معنایی را با پدیده دارند.
متضاد
در حوزههای فلسفی و عمومی، کلماتی مانند ذات، باطن، ماهیت و نومن (شیء فینفسه) در نقطه مقابل پدیده (یا پدیدار) قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه اسمساز و کارواژههای مربوط به آشکار شدن و جلوهگری در زبان فارسی مشتق شدهاند.
ریشه
ریشه این واژه کاملاً ایرانی است. این کلمه از واژه اوستایی paiti-daēsa- و پهلوی paddēd به معنی آشکار، نمایان و جلوهگر گرفته شده که با پسوند اسمساز «ـه» ترکیب شده و به صورت پدیده درآمده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای پرسشهایی با مفهوم اثر طبیعی یا واقعه عینی، خودِ کلمه «پدیده» با ۵ حرف است.
به انگلیسی
معادل اصلی و علمی واژه پدیده در زبان انگلیسی Phenomenon است. در زبان عربی از واژه ظاهرة (با جمع ظواهر) و در ترکی از Fenomen یا Olgu استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل پدیده
واژه «پدیده» یکی از کلمات اصیل و ریشهدار زبان فارسی است که پیشینه آن به زبانهای اوستایی و پهلوی بازمیگردد. معنای بنیادی این کلمه با مفهوم آشکار شدن و جلوهگری پیوند خورده است و به هر امر مادی، رویداد یا واقعیت عینی اطلاق میشود که از طریق حواس پنجگانه انسان قابل درک و تحلیل باشد. در علوم مدرن و فلسفه، پدیده نشاندهنده جهانِ مادی و مشهود در برابر جهانِ معنا، باطن و ذات اشیاء است.
در کاربردهای اجتماعی و ادبیات امروز، پدیده معنایی مجازی نیز به خود گرفته و به افراد، دگرگونیها یا دستاوردهای شگفتانگیز و بیمانندی گفته میشود که فراتر از استانداردهای معمول ظاهر میشوند. این واژه نمادی از نوآوری، نبوغ و دگرگونیهای ناگهانی در جامعه یا طبیعت قلمداد میشود.
از نظر مذهبی، اگرچه خود لفظ پدیده به دلیل ریشه فارسیاش در متن قرآن نیامده است، اما از نظر مفهومی کاربرد گستردهای دارد. قرآن کریم بارها از پدیدههای طبیعی چون باد، باران، رعد و خسوف به عنوان «آیات» یا نشانههای مشهود خداوند در جهان هستی یاد کرده است که انسان را به تفکر در نظام طبیعت دعوت میکنند.