یعنی چه
این عبارت از ترکیب حرف جر «بِـ» (به معنیِ همراه با/به صورتِ) و اسم عربی «الْهَزْل» ساخته شده است و به کلام یا رفتاری اشاره دارد که جنبه جدی ندارد و از روی تفریح یا سخن باطل بیان میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با کسر حرف اول و سکون روی لام و زاء به صورت «بِالْهَزْل» است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمه «بالهزل» با ۶ حرف است. از دیگر معادلهای آن در جدول میتوان به «بهمزاح» یا «شوخیکنان» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این واژه بسته به ساختار متن به صورت قید یا عبارات قیدی معادلسازی میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این ترکیب شامل کلماتی چون شوخیکنان، هزلآمیز، ناپایدار و غیرجدی است که در متون کهن به کار رفتهاند.
در قرآن
این عبارت دقیقاً در آیه ۱۴ سوره مبارکه الطارق آمده است: «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ * وَمَا هُوَ بِالْهَزْلِ»؛ به این معنی که قرآن سخنی قاطع و جداکننده حق از باطل است و هرگز شوخی و بیهوده نیست.
نماد چیست
این کلمه نماد مادی یا حیوانی خاصی ندارد، اما در ادبیات سنتی، هزل گاهی به عنوان ابزاری تند و تیز برای تنبیه اخلاقی و به چالش کشیدن هنجارها به کار میرفته است؛ همانطور که مولانا میفرماید: هزل تعلیم است آن را جِد شنو.
جمعبندی و توضیح کامل بالهزل
عبارت «بالهزل» یک ترکیب عربی وامگرفته در زبان فارسی است که از نظر لغوی به معنای «به صورت شوخی»، «از روی مزاح» و «غیرجدی» به کار میرود. این واژه در مقابل اصطلاح «بالجد» (بهجدی و از روی حقیقت) قرار دارد و ریشه سهحرفی آن (هـ ز ل) در زبان مبدأ به مفاهیمی چون شوخی یا حتی لاغر شدن اشاره دارد.
شهرت اصلی این عبارت به دلیل کاربرد صریح و بلاغی آن در قرآن کریم و سوره مبارکه طارق است، جایی که خداوند کلام وحی را فراتر از هرگونه بیهودهگویی و شوخی قلمداد میکند. در ادبیات فارسی نیز شاعران و نویسندگان از مفهوم هزل نه صرفاً برای خنده، بلکه به عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی و آموزش اخلاقی بهره میبردهاند.