یعنی چه
مدار رأسالجدی یکی از پنج مدار مهم زمین در جغرافیای ریاضی و نجوم است. این خط فرضی در نیمکرهٔ جنوبی و در عرض جغرافیایی حدود ۲۳ درجه و ۲۶ دقیقه قرار دارد. رأسالجدی جنوبیترین نقطهای از کرهٔ زمین را نشان میدهد که خورشید در روز اول زمستان نیمکرهٔ شمالی (انقلاب زمستانی) در ظهر شرعی، دقیقاً در نقطهٔ سرسو (بالای سر) قرار میگیرد و به صورت کاملاً عمود بر زمین میتابد. معنی لغوی رأسالجدی، «سرِ بزغاله» است.
تلفظ
این عبارت به صورت «مَدارِ رَأْسُ الْجَدْیْ» (Madāre Ra'sol-Jady) تلفظ میشود که در آن واژه «جَدْی» با سکون دال و یاء خوانده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این مدار فرضی اصطلاحاً Tropic of Capricorn گفته میشود.
به عربی
در زبان عربی این اصطلاح جغرافیایی به صورت «مَدارُ الجَدْي» شناخته میشود.
به فارسی
در زبان فارسی سره و واژهگزینیهای کهن، به این مدار «پرگارهٔ بزغاله» یا «مدار جنوبی» نیز گفته میشود.
در قرآن
عبارت «مدار رأسالجدی» یا واژههای سازندهٔ آن با این مفهوم نجومی و جغرافیایی، در متن قرآن کریم وجود ندارد.
نماد چیست
نماد ستارهشناسی و نجومی برج جدی به صورت «♑» طراحی شده است که در اصطلاح ستارهبینی، نشاندهندهٔ شاخ و دم موجود افسانهای بز-ماهی (جدْی) است.
جمعبندی و توضیح کامل مدار راس الجدی
مدار رأسالجدی یکی از خطوط فرضی کلیدی در نقشهبرداری و جغرافیای ریاضی زمین است که در عرض جغرافیایی ۲۳ درجه و ۲۶ دقیقهٔ جنوبی قرار دارد. نامگذاری این مدار به حدود دو هزار سال پیش برمیگردد؛ زمانی که خورشید در لحظهٔ انقلاب زمستانی نیمکرهٔ شمالی، وارد صورت فلکی «جدی» (بزغاله) میشد و در این منطقه به صورت کاملاً عمود میتابید.
امروزه به دلیل پدیده حرکت تقدیمی و تغییر زاویه محور زمین، خورشید در زمان انقلاب زمستانی دیگر در صورت فلکی جدی قرار ندارد و وارد صورت فلکی کمان (قوس) میشود. با این حال، نام جغرافیایی و سنتی این مدار همچنان دستنخورده باقی مانده و به عنوان مبنای مرزبندی مناطق اقلیمی زمین و تعیین محدوده مناطق گرمسیری جنوبی استفاده میشود.