یعنی چه
«رد کفر» در اصطلاح دینی و فقهی، به معنای دفع کردن، بازگرداندن و ابراز بیزاری از ناپاکیِ کفر، شرک و گناهان است. این عبارت عنوان یکی از اذکار و عقاید سنتی (تحت عنوان شش کلمهٔ شریف) در میان مسلمانان اهل سنت، بهویژه حنفیمذهب در مناطقی چون خراسان بزرگ، افغانستان، تاجیکستان و شبهقاره است. این ذکر دعایی است که فرد برای پاک کردن دل، تجدید ایمان و توبه از هرگونه متمایل شدن به بیدینی یا شرک (چه دانسته و چه ندانسته) زمزمه میکند.
ریشه
این اصطلاح از ترکیب دو واژهٔ عربی «رَدّ» (به معنی بازگرداندن، دفع کردن یا رد کردن) و «کُفْر» (در لغت به معنی پوشاندن و در اصطلاح به معنی انکار خدا و دین) ساخته شده است. این ترکیب اگرچه ساختاری عربی (مضاف و مضافالیه) دارد، اما کاربرد آن به عنوان یک اسم خاص برای نامگذاری یک ذکر عبادی، بیشتر در زبانهای فارسی، اردو و ترکی رواج یافته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب با تشدید حرف دال در کلمه اول و ضمه روی حرف کاف در کلمه دوم به صورت [رَدِّ کُفْر / rad-de kofr] انجام میشود.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «بیزاری از شرک یا ذکر تجدید ایمان اهل سنت» که ساختاری ۵ حرفی دارد، عبارت «رد کفر» است.
به فارسی
در زبان فارسی، مفاهیم و واژگانی چون «بیزاری جستن از شرک»، «نفی کفر»، «تجدید ایمان»، «تبرّی» و «استغفار» به عنوان نزدیکترین معادلهای معنایی برای این اصطلاح به کار میروند.
در قرآن
عین ترکیب اسمیِ «رد کفر» در متن قرآن کریم نیامده است؛ با این حال، کلمات «رد» (به معنای بازگرداندن) و «کفر» هر کدام به طور جداگانه بارها در آیات مختلف استفاده شدهاند. همچنین مفهوم و عملِ بیزاری جستن از شرک و توبه کردن، از مفاهیم محوری قرآن است که در آیاتی مانند آیه اول سوره ممتحنه یا سوره کافرون به آن اشاره شده است.
نماد چیست
عبارت «رد کفر» دلالت نمادین مادی، تصویری یا اسطورهای خاصی در هنر و فرهنگ ندارد؛ بلکه در سنت اسلامی صرفاً به عنوان یک نماد کلامی و نشانهای از توبه، بازگشت به توحید و اخلاص در ایمان شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل رد کفر
اصطلاح «رد کفر» بیش از آنکه یک کلمه واحد در زبان فارسی معیار باشد، عنوان یک ذکر و دعای سنتی و اعتقادی در میان مسلمانان اهل سنت (بهویژه پیروان مذهب حنفی در مناطقی مانند خراسان، افغانستان و شبهقاره هند) است. این ذکر که بخشی از «شش کلمه شریف» شمرده میشود، اصطلاحی فقهی و کلامی برای پاک کردن دل از هرگونه شائبه بیدینی و شرک است.
در واقع، افرادی که این ذکر را بر زبان جاری میکنند، با خواندن متونی مانند «اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنْ أَنْ أُشْرِکَ بِکَ شَیْئاً...»، بهطور رسمی و قلبی از هر آنچه بوی کفر و شرک میدهد تبرّی میجویند. این عمل نوعی تجدید عهد و توبه به حساب میآید تا ایمان فرد از گناهان دانسته و ندانسته صیقل یابد.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه ترکیبی از دو واژه عربی «رد» و «کفر» است که پنج حرف دارد. اگرچه این ترکیب اسمی به این صورت در قرآن نیامده است، اما ریشههای آن و مفهوم تبرّی و استغفار کاملاً با آموزههای قرآنی و توحیدی همخوانی دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان پاسخ پنجحرفی مطرح میشود.