یعنی چه
«الاغذیه و الادویه» (شکل کاملتر: الأغذية والأدوية وإصلاح المفاسد الواقعة فيها) نام یکی از قدیمیترین و مهمترین کتابهای مکتوب در حوزه پزشکی، داروسازی و تغذیه سنتی است. این اثر ارزشمند توسط پزشک و دانشمند نامدار ایرانی، ابوبکر ربیع بن احمد اخوینی بخاری (پزشک قرن چهارم هجری) نگاشته شده است که به بررسی خواص مواد غذایی و دارویی و اصلاح عوارض آنها میپردازد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اَلْاَغْذِیَه وَ الْاَدْوِیَه» (al-aġziya wa al-adwiya) است که از دو واژه عربی همراه با حرف عطف تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ پرسشهایی نظیر «کتاب پزشکی اخوینی بخاری» یا «اثری کهن در باب غذا و دارو» کاربرد دارد و دقیقاً دارای ۱۵ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمه و مراجع انگلیسی، نام این کتاب و مفهوم آن را غالباً به صورت Foods and Medicines یا با اصطلاحات تخصصیتر طب سنتی نظیر Nutriments and Pharmaceuticals معادلسازی میکنند.
به عربی
اصل این عبارت عربی است؛ «الأغذية» جمع غِذاء (به معنی خوراکها) و «الأدوية» جمع دَواء (به معنی داروها) است که در مجموع ترکیب «خوراکها و داروها» را میسازد.
به فارسی
ترجمه و معادل مستقیم این عبارت ترکیبی در زبان فارسی، «خوراکها و داروها» یا «غذاها و داروها» میشود.
در قرآن
خود ترکیب عینی «الاغذیه و الادویه» در قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، ریشههای لغوی آنها به صورتهای دیگری کاربرد دارند؛ برای نمونه واژه «غَداء» (خوراک) در آیه ۶۲ سوره کهف و مفهوم شفابخشی دارو با واژه «شِفاء» در آیه ۶۹ سوره نحل (درباره عسل) آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل الاغذیه و الادویه
عبارت «الاغذیه و الادویه» در اصل یک ترکیب واژگانی عربی به معنای «خوراکها و داروها» است که بیش از هر چیز به عنوان نام یکی از آثار درخشان و کهن تاریخ پزشکی ایران و اسلام شناخته میشود. این کتاب توسط پزشک برجسته قرن چهارم هجری، ابوبکر ربیع بن احمد اخوینی بخاری، تالیف شده و بر پایه دانش داروشناسی و تغذیه سنتی استوار است.
از نظر واژهشناسی، این عبارت از دو بخش «الاغذیه» (از ریشه غذی) و «الادویه» (از ریشه دوی) تشکیل شده است. در فرهنگ سنتی و تاریخ علم، غذا و دارو در کنار یکدیگر نمادی از حفظ حیات، تعادل مزاج و تدبیر بدن برای پیشگیری و درمان بیماریها به شمار میروند و این اثر نیز دقیقاً با همین رویکرد به نگارش درآمده است.