یعنی چه
مشتعل شدن به معنی افروخته شدن، گُر گرفتن و آغاز سوختن همراه با شعله است. این واژه در ادبیات و گفتگوهای روزمره علاوه بر معنای مادی و فیزیکی (مانند آتش گرفتن چوب یا بنزین)، به صورت استعاری برای فوران ناگهانی احساساتی چون خشم شدید، عشق وافر یا حتی آغاز ناگهانی جنگها و حرکات اجتماعی نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت «مُشْتَعِل شُدَن» است. واژه «مشتعل» یک صفت عربی (اسم فاعل از باب افتعال) است که در ترکیب با فعل کمکی «شدن» ساختار فعلی فارسی به خود گرفته است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ دقیق برای راهنمای «شعلهور شدن» یا «آتش گرفتن» در قالب ۸ حرف، خود واژه «مشتعل شدن» است. واژههای مترادف کوتاهتر مانند احتراق یا اشتعال نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت متن، از افعال متفاوتی استفاده میشود. فعل To ignite بیشتر جنبه علمی و فنی دارد، در حالی که To catch fire رایجترین اصطلاح روزمره برای آتش گرفتن است.
به عربی
ریشه اصلی این واژه عربی است. در قرآن کریم نیز در سوره مریم آیه ۴ از این ریشه به صورت استعاری برای سپیدی موی سر در پیری یاد شده است: «...وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا...».
نماد چیست
مشتعل شدن در فرهنگ و ادبیات نماد بارز برانگیختگی عمیق است؛ این مفهوم میتواند نمادی از خشم افسارگسیخته (مشتعل شدن از خشم)، شوق و عشق سوزان درونی، و یا غلیان ناگهانی و ویرانگر یک نبرد یا انقلاب (مشتعل شدن آتش جنگ) باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مشتعل شدن
عبارت «مشتعل شدن» ترکیبی است از اسم فاعل عربی «مشتعل» (از ریشه شعل) و فعل کمکی فارسی «شدن» که در لغتنامههای شاخصی چون دهخدا، معین و عمید به معنای آتش گرفتن، شعلهور شدن، گُر گرفتن و زبانهکشیدن شعلههای آتش ثبت شده است. این واژه از نظر ساختاری کاملاً با واژگانی چون مشعل، شعله و اشتعال همخانواده است و متضاد مستقیم آن واژههایی نظیر خاموش شدن یا منطفِی شدن هستند.
علاوه بر کاربرد دقیق فیزیکی و آزمایشگاهی در علم شیمی که به معنای رسیدن ماده به نقطه احتراق و آغاز سوختن است، این فعل در ادبیات فارسی پتانسیل استعاری بالایی دارد. شاعران و نویسندگان بارها از این تعبیر برای نشان دادن اوجگیری احساسات پرشور انسانی مانند شعلهور شدن عشق، فوران ناگهانی خشم و عصبانیت و یا آغاز ناگهانی و دامنهدار پدیدههای ویرانگر اجتماعی مانند جنگ استفاده کردهاند که نمونه برجسته ساختار فعلی آن را میتوان در قرآن کریم نیز مشاهده کرد.