یعنی چه
چله افشاندن در اصطلاحات کهن و متون ادبی به معنای رها کردن، کشیدن یا تکاندن زه کمان است. این عبارت مجازاً به آمادگی برای تیراندازی، هنرنمایی در کمانداری و شروع رزم یا شکار اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «چِلّه اَفْشاندَن» است که در آن واژه چله دارای تشدید روی حرف لام است.
در جدول
در مسابقات جدول و سرگرمی، پاسخ این عبارت دقیقاً «چله افشاندن» با ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در بافتارهای مربوط به تیراندازی با کمان (Archery) از این اصطلاحات برای رساندن مفهوم کشیدن و رها کردن زه استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح إرنان الوتر دقیقترین برگردان ادبی برای تکاندن و صدا درآوردن از چله کمان است.
به فارسی
برگردانها و عبارات مرادف اصیل فارسی برای این ترکیب شامل مواردی چون «کمان کشیدن»، «زه تکاندن»، «چله بستن» و «آماده تیراندازی شدن» است.
در قرآن
اصطلاح مرکب «چله افشاندن» یک ترکیب خاص ادبی و حماسی فارسی است و به صورت مستقیم یا در قالب اصطلاح تفسیری در قرآن کریم سابقه کاربرد ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل چله افشاندن
اصطلاح کهن و کنایی «چله افشاندن» از ترکیب دو واژه «چله» (در معنی زه کمان یا نخ تابیده شده) و «افشاندن» (به معنی تکاندن، پراکندن و رها کردن) ساخته شده است. این واژه در ادبیات کلاسیک فارسی، به ویژه در اشعار حماسی و رزمی، به معنای رها کردن یا به حرکت درآوردن زه کمان به کار میرفته و کنایه عمیقی از آماده شدن برای تیراندازی، آغاز جنگ یا تجلی شجاعت و هنرنمایی رزمی است.
از نظر ریشهشناسی، افشاندن ریشه در زبان پهلوی دارد و چله نیز به رشتههای تابیدهشده کمان اشاره میکند. به شهادت لغتنامههای معتبری چون دهخدا و آنندراج، این واژه نمادی از اعلام حضور در میدان و رهاسازی ناگهانی نیرو است، به طوری که در شعر سنایی غزنوی نیز به عنوان نشانهای از شستِ هنر و کمانداری برتر به کار رفته است.