یعنی چه
خزاعه در لغت به معنای قطعهٔ بریدهشده از هر چیز است. در اصطلاح تاریخ، نام یکی از بزرگترین و معروفترین قبایل عرب (شاخهای از قوم اَزد) است. این نامگذاری از آنجا سرچشمه میگیرد که پس از شکست سد مأرب، این گروه از همقبیلهایهای خود جدا شدند (تَخَزَّعُوا) و در مکه سکونت گزیدند. در ادبیات فارسی مانند شاهنامه نیز گاهی به عنوان یک نام خاص تاریخی به کار رفته است.
تلفظ
این کلمه به صورت خُزاعه (با ضمه روی حرف خ) تلفظ میشود.
به انگلیسی
برای نام قبیله از صورت لاتین Khuza'ah و برای اشاره به معنای لغوی آن از کلمات انگلیسی Piece یا Fragment استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه سه حرفی «خزع» به معنی بریدن و جدا شدن مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی خزاعه در نقش لغوی آن شامل کلماتی چون تکه، قطعه، بخشِ جداشده و پاره است؛ هرچند کاربرد اصلی آن در فارسی به عنوان اسم خاص (نام قبیله) است.
در قرآن
خود کلمه «خزاعه» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است؛ اما آیات متعددی مانند آیه ۱۴ سوره توبه و آیه ۶ سوره حجرات دربارهٔ ماجراها و همپیمانی این قبیله با پیامبر اسلام نازل شدهاند. همچنین در علوم قرآنی، مبحثی به نام «کلمات خزاعی در قرآن» وجود دارد که به واژههای نازلشده بر اساس لهجه و گویش این قبیله (مانند أَفِیضُوا) اشاره دارد.
نماد چیست
قبیله خزاعه در تاریخ اسلام و عرب، نماد بارز «وفاداری به پیمان» (حِلف) به شمار میرود؛ چرا که آنها بر سر پیمان خود با بنیهاشم و پیامبر ماندند. علاوه بر این، در تاریخ مکه، این قبیله نماد «تولیت و کلیدداری قدیمی کعبه» پیش از قریش است.
جمعبندی و توضیح کامل خزاعة
واژه «خزاعه» اصالتاً ریشهای عربی دارد و در لغت به معنای تکه، قطعه یا بخشِ بریده و جداشده از یک کل است. علت شهرت این واژه در تاریخ، به قبیلهای بزرگ و یمنی از قوم «ازد» بازمیگردد که پس از شکست سد مأرب، از بدنه اصلی قوم خود جدا شدند و در مکه سکونت گزیدند. این قبیله پیش از قریش، تولیت خانه کعبه را بر عهده داشت.
در دوران اسلامی، خزاعه به عنوان نماد وفاداری به عهد و پیمان شناخته شد، زیرا علیرغم مسلمان نبودن اولیه، به پیمان خود با پیامبر اسلام پایبند ماندند و زمینهساز فتح مکه شدند. اگرچه نام خزاعه مستقیماً در قرآن ذکر نشده، اما آیات متعددی در ستایش و حق آنان نازل شده و گویش خاص این قبیله نیز تأثیراتی بر برخی کلمات قرآنی بر جای گذاشته است.