یعنی چه
ژرفبین صفت فاعلی مرکب در زبان فارسی است و به شخص متعمق، باریکبین و هوشمندی اطلاق میشود که به سطوح ظاهری پدیدهها بسنده نمیکند، بلکه با نگاهی دقیق و نافذ، ریشهها، زوایای پنهان و عواقب بلندمدت هر امر را میسنجد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «ژَرفبین» (žarf-bīn) است که از دو جزء «ژَرف» (به معنی عمیق) و «بین» (بن مضارع از مصدر دیدن) تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه «ژرفبین» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی چون «عمیقنگاه»، «باریکبین» یا «تیزبین» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این واژگان در زبان انگلیسی به ویژگی افرادی اشاره دارند که دارای درک شهودی بالا، بینش عمیق و توانایی تشخیص حقایق مبهم هستند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم ژرفبینی از ترکیبات بلاغی که نشاندهنده نفوذ نگاه و عمق بصیرت فرد است استفاده میشود.
به فارسی
واژه ژرفبین یک اصطلاح اصیل و سره فارسی (پارسی میانه) است. از نظر ساختاری با کلماتی چون ژرفنگر، باریکبین، تیزبین، غوررس، ژرفاندیش و نافذالنظر هممعنی است و در ادبیات کلاسیک از جمله شاهنامه فردوسی به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل ژرف بین
واژه «ژرفبین» یکی از تعابیر زیبای زبان فارسی است که ارزش بالایی را در شناخت و معرفت انسانی توصیف میکند. این کلمه صفت فاعلی مرکب بوده و به فردی اشاره دارد که فراتر از ظاهرِ ساده و سطحی امور، به عمق و ریشهها مینگرد. در ادبیات مکتوب و سمبلشناسی سنتی ما، نمادهایی همچون «چشم عقاب» یا «جام جهانبین» تداعیکننده این نوع نگاه شهودی و دقیق هستند.
از نظر ریشهشناسی، این واژه کاملاً ایرانی و پارسی خالص است؛ جزء اول آن یعنی «ژرف» از پارسی میانه به معنی عمیق و گود، و جزء دوم یعنی «بین» بن مضارع از مصدر دیدن است. فردوسی بزرگ نیز در شاهنامه با مصراع «یکی ژرفبین است شاه یمن» به زیبایی از این صفت برای نشان دادن تدبیر و هوشمندی یاد کرده است.