یعنی چه
طومار نقالی به کتابچه، نسخه یا متن دستنویسی گفته میشود که نقالان، داستانهای اساطیری و پهلوانی (مانند شاهنامه) یا حکایات عامیانه را به نثرِ آمیخته به نظم در آن یادداشت میکردند. این طومارها به عنوان راهنما، چارچوب اجرا و ابزاری برای به خاطرسپردن جزئیات داستانها به کار میرفتند.
تلفظ
این ترکیب به صورت «طومارِ نَقّالی» تلفظ میشود؛ واژه طومار دارای ضمه روی حرف ط و واژه نقالی دارای فتحتین و تشدید روی حرف ق است.
در جدول
پاسخ مد نظر در جدول برای متن دستنویس داستانهای شاهنامه و نقالان، «طومار نقالی» با ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به کارکرد نمایشی آن از اصطلاحات معادل فوق استفاده میشود. همچنین در زبان عربی به آن «مخطوطة الحکواتی» و در ترکی عثمانی «Meddah Defteri» میگویند.
به فارسی
معادلها، مترادفها و واژههای همخانواده فارسی عبارتند از: جُنگ نقالی، دفتر نقالی، داستاننامه و نسخه قصه. ریشه واژه طومار یونانی (Tomanion) به معنی کاغذ لولهشده و ریشه نقالی عربی (از ن ق ل) به معنی حکایت کردن است.
در قرآن
خود ترکیب «طومار نقالی» در قرآن نیامده است، اما واژه «سِجِلّ» در آیه ۱۰۴ سوره انبیاء (...كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ...) دقیقاً به معنای کاغذ لولهشده، پیماننامه یا همان طومار به کار رفته است.
نماد چیست
طومار نقالی در فرهنگ و هنر ایران زمین، نمادی از پاسداری از فرهنگ عامه (فولکلور)، اساطیر ملی و حافظه حماسی جامعه است؛ ابزاری که مانع فراموشی داستانهای اخلاقی و قهرمانی در گذر زمان شد.
جمعبندی و توضیح کامل طومار نقالی
طومار نقالی یکی از ارکان و ابزارهای اصلی در هنرهای نمایشی سنتی و آئینی ایران است. این متن مکتوب که توسط استادان نقالی نگاشته میشد، در واقع ساختار و شالوده اصلی اجرای روایتهای حماسی مانند شاهنامه فردوسی را شکل میداد. نقالان با تکیه بر این طومارها، هنر شفاهی خود را قوام میبخشیدند و جزییات داستانی را نسل به نسل منتقل میکردند.
از نظر واژهشناسی، این ترکیب از یک واژه با ریشه یونانی (طومار) و یک واژه با ریشه عربی (نقالی) ساخته شده است. این اثر ارزشمند مکتوب، فراتر از یک جزوه ساده، به عنوان شناسنامه هنرهای بومی و فولکلور ایران شناخته میشود و نقشی کلیدی در زنده نگه داشتن زبان فارسی و داستانهای پهلوانی داشته است.