یعنی چه
آتشمزاج کلمهای معمولی و کلاسیک در زبان فارسی است که مجازاً به افراد تندخو، بدخلق، زودخشم و پرانرژی اشاره دارد که کنترل کمی بر روی خشم خود دارند. همچنین در طب سنتی قدیم، این اصطلاح برای توصیف افراد یا داروهایی به کار میرفته که دارای طبع گرم و خشک (صفراوی) هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «آتَش مِزاج» (ātaš-mezāj) است که از دو جزء تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول، «آتش مزاج» با ۷ حرف است. معادلهای دیگر آن شامل تندخو، صفراوی و زودخشم هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این ویژگی اخلاقی معمولاً از صفتهای Hot-tempered یا Short-tempered به معنای زودخشم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ترکیبهایی مانند «حادّ الطّباع» برای فرد تندخو و «سریع الغضب» برای کسی که زود عصبانی میشود استفاده میگردد.
به فارسی
این کلمه یک صفت مرکب فاعلی است. جزء اول آن «آتش» (ریشه فارسی پهلوی/اوستایی) و جزء دوم آن «مزاج» (ریشه عربی از مَزَجَ به معنی آمیختن) است. مترادفهای فارسی آن شامل تندخو، بدخلق، زودهیج و همخانوادههای آن آتش، مزاج، آتشین، امزجه و آتشطبع هستند. متضادهای آن نیز بردبار، حلیم، خونسرد و صبور میباشند.
نماد چیست
این واژه به صورت مستقیم در قرآن نیامده است، اما مفهوم آن با واژههایی مثل «جَبّار» (سرکش) قرابت دارد؛ همچنین خلقت ابلیس از آتش (مَارِجٍ مِنْ نَار) نماد طغیان و تکبر است. در فرهنگ عامه و ادبیات، آتشمزاج بودن نماد عنصر آتش، خشم ویرانگر لحظهای، فصل تابستان و طالعبینی مرتبط با بروج آتشین (مثل اسد یا حمل) است.
جمعبندی و توضیح کامل آتش مزاج
واژه «آتشمزاج» یک صفت مرکب فاعلی با ریشه فارسی-عربی است که در ادبیات و عرف عامه برای توصیف افرادی به کار میرود که رفتاری تند، پرخاشگرانه و غیرقابل پیشبینی دارند. این دسته از افراد به سرعت و با بهانههای کوچک برافروخته میشوند و خشم خود را به صورت عیان ابراز میدارند که در فرهنگ سنتی این رفتار با ویژگیهای گرما و سوزانندگی عنصر آتش همسو دانسته شده است.
از سوی دیگر، این اصطلاح ریشه عمیقی در طب سنتی و نظریه اخلاط چهارگانه دارد. در گذشته به افرادی که غلبه خلط صفرا (دارای طبع گرم و خشک) داشتند، صفراویمزاج یا آتشمزاج میگفتند. این مفهوم امروزه بیشتر کاربرد روانشناختی و کنایهای پیدا کرده و برای اشاره به انسانهای زودجوش، پرانرژی و در عین حال تندخو استفاده میشود.