الهموم یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل الهموم

واژهٔ «الهموم» یک کلمه با ریشهٔ عربی (از ریشه هـ م م) است که به عنوان واژه‌ای دخیل به ادبیات و متون کهن زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در حقیقت جمع تکسیر واژهٔ «الهَمّ» است و به مجموعهٔ اندوه‌ها، غصه‌ها، دلواپسی‌ها و دلمشغولی‌های فکری اشاره دارد که ذهن و روان انسان را مکرراً به خود درگیر می‌کنند.

اگرچه خود این واژه به صورت جمع در قرآن کریم به چشم نمی‌خورد، اما مشتقات فعلی ریشهٔ آن در آیات مختلف به معنای همت گماشتن یا خطور ذهنی کاربرد داشته است. همچنین در فرهنگ لغت دهخدا ذکر شده که واژهٔ «هَموم» (بدون الف و لام) در کاربردهای فرعی عربی به معنای ابر باران‌ریز یا چاه پرآب نیز می‌آید، اما کاربرد اصلی و رایج آن در فارسی همان معنای غم و اندوه است.

در حوزهٔ ادبیات و شعر، این کلمه تداعی‌کنندهٔ حالات روحی سنگین، ملال‌آور و نمادی از تاریکی و خزان است و در ادعیه و مناجات‌ها نیز به عنوان پدیده‌ای ناخوشایند که انسان از شر آن به خداوند پناه می‌برد (مانند کاشف الهموم)، مطرح می‌شود.