یعنی چه
انجبار زهری نام فارسی تخصصی درخت یا سردهای از گیاهان با نام علمی Antiaris (بهویژه گونهٔ Antiaris toxicaria) از تیرهٔ انجیران است. این درخت به داشتن شیرهٔ سفیدرنگ و بهشدت سمی معروف است که بومیان مناطق استوایی جنوبشرق آسیا و آفریقا از آن برای سمی کردن نوک تیرهای شکار خود استفاده میکردهاند. این واژه کاملاً کلاسیک و تخصصی است و نباید با گیاه دارویی و علفی «انجبار» که در طب سنتی برای قطع خونریزی کاربرد دارد، اشتباه گرفته شود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [عَطفِ بیان/اضافه] یعنی اِنجَبار (Enjabar) و زَهری (Zahri) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً در پاسخ به سؤالاتی نظیر «درخت استوایی سمی» یا «درخت زهر» به کار میرود و تعداد حروف آن با احتساب فاصله یا به صورت سرهم، بر اساس خانههای جدول تنظیم میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این درخت Upas tree میگویند که از واژهٔ جاوهای «آنتیار» گرفته شده است.
به عربی
در منابع عربی و ترجمههای علمی از اصطلاحات شجرة الأنچار یا شجرة الأوباس السامة برای توصیف این گیاه استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی یا رایج دیگر این گیاه در متون علمی و دانشنامهها، «درخت زهر»، «آنتیاریس» و «درخت یوپاس» هستند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، انجبار زهری (یا همان درخت یوپاس) نماد سمیت مطلق، نیروی مخرب و کشنده، و همچنین انزوای مرگبار است. در افسانههای قدیمی بومیان آمده است که این درخت چنان سمی است که هیچ گیاهی در سایهٔ آن رشد نمیکند و هر پرندهای از بالای آن عبور کند، جان خود را از دست میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل انجبار زهری
«انجبار زهری» یک نامگذاری ترکیبی و تخصصی در زبان فارسی برای اشاره به درخت استوایی بسیار سمی با نام علمی Antiaris است. این درخت که به «درخت یوپاس» یا «درخت زهر» نیز شهرت دارد، بومی مناطق جنوبشرق آسیا و آفریقا است و به دلیل شیرهٔ فوقالعاده کشندهاش شناخته میشود؛ بومیان این مناطق در گذشته از سم این درخت برای آغشته کردن نوک تیرهای جنگی و شکار خود استفاده میکردند.
نکتهٔ حائز اهمیت در واژهشناسی این گیاه، تمایز آن با واژهٔ مفرد «انجبار» است. در طب سنتی ایران، انجبار به یک گیاه علفی و دارویی کاملاً بیضرر از تیرهٔ هفتبندیان اطلاق میشود که خاصیت ضدخونریزی دارد؛ اما افزودن پسوند «زهری»، معنای آن را کاملاً دگرگون کرده و به این درخت مرگبار استوایی ارجاع میدهد که در ادبیات جهان به نمادی از انزوای مرگبار و سمیت مطلق تبدیل شده است.