معنی
واژه «وژت» یک ضمیر انعکاسی برای دوم شخص مفرد در زبان لکی و برخی گویشهای همسایه آن است که دقیقاً معادل «خودت» یا «خویشتن تو» در زبان فارسی معیار به کار میرود.
یعنی چه
این واژه زمانی به کار میرود که گوینده میخواهد مستقیماً به خودِ مخاطب، اصالت او یا کارکردی که توسط خود او انجام شده اشاره کند؛ مانند عبارت لکی «وژت و تنیا دودمونی کی» به معنی «خودت به تنهایی یک دودمان و اصالت هستی».
ریشه
این واژه ریشه در زبانهای ایران باستان دارد. در زبان اوستایی واژه «Xwa-» و در پهلوی «Xwice» یا «Xwad» به معنی «خود» بوده است که در تحول زبانی لکی به «وژ» تبدیل شده و با اضافه شدن شناسه «ت» (دوم شخص مفرد) به صورت «وژت» درآمده است.
تلفظ
در این واژه، حرف «و» با صدای کوتاه (شبیه زبر/فتحه یا کسره خفیف بسته به گویشهای مختلف لکی) تلفظ میشود و حرف «ژ» ساکن یا دارای فتحه خفیف است که در نهایت به شناسه «ت» متصل میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خودت به لکی» یا ضمیر انعکاسی لکی ۳ حرفی، کلمه «وژت» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از ضمیر انعکاسی Yourself برای خطاب قرار دادن دوم شخص مفرد استفاده میشود که تطابق معنایی کامل با وژت دارد.
به فارسی
برگردان مستقیم و اصطلاحی این کلمه به زبان فارسی معیار، واژه «خودت» یا «خویشتنِ تو» است که نقش ضمیر مشترک/انعکاسی را ایفا میکند.
جمعبندی و توضیح کامل وژت
واژه «وژت» یک ضمیر انعکاسی اصیل و بومی در زبان لکی (از زبانهای باستانی و ایرانی غربی) است که به معنای «خودت» یا «خویشتنِ تو» به کار میرود. این کلمه در لغتنامههای کلاسیک فارسی سنتی مانند دهخدا و معین به عنوان واژه معیار ثبت نشده، اما ریشهای بسیار کهن در زبانهای ایران باستان نظیر اوستایی و پهلوی دارد که تحول تاریخی آن اصالت واژگان بومی ایران را نشان میدهد.
این واژه همخانوادههای متعددی در زبان لکی دارد که برای اشخاص دیگر به کار میروند؛ از جمله «وژم» (خودم)، «وژه» (خودش)، «وژمان» (خودمان)، «وژتان» (خودتان) و «وژیان» (خودشان). کاربرد این کلمه در ادبیات و اشعار لکی نمادی از اشاره به خویشتن، اصالت و هویت فردی مخاطب است.