معنی
این اصطلاح از دو واژه «ضلال» به معنی گم شدن و از دست رفتن راه راست و «مبین» به معنی آشکار و روشنگر تشکیل شده است. در مجموع به انحرافی اشاره دارد که بطلان آن برای هر شخص عاقلی کاملاً واضح و عیان است.
یعنی چه
وضعیتی را توصیف میکند که فرد یا گروهی چنان از مسیر صحیح، عقلانی یا اعتقادی دور شدهاند که این کجروی و بیراهه رفتن بر هیچکس پوشیده نیست و عواقب ناگواری به همراه دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب وصفی عربی با فتح ضاد در کلمه اول و ضم میم و کسر باء در کلمه دوم به صورت «ضَلال مُبین» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این ترکیب از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده یک خطای واضح یا انحراف عیان از حقیقت باشد.
به عربی
این عبارت اصالتاً یک ترکیب وصفی عربی است که به همین صورت با یا بدون الف و لام در متون فصیح عربی به کار میرود.
در قرآن
این ترکیب در قرآن کریم هم برای انحرافات شدید دینی مثل شرک (آیه ۲۴ سوره یس و آیه ۵۴ سوره انبیاء) به کار رفته و هم برای اشتباه در مصلحتاندیشیهای دنیوی و عرفی؛ مانند آیه ۸ سوره یوسف که برادران یوسف محبت شدید پدرشان به یوسف و بنیامین را یک کجسلیقگی و اشتباه آشکار (ضلال مبین) میدانستند، نه کفر و گناه شرعی.
نماد چیست
برای ضلال مبین نماد فیزیکی، تصویری یا گرافیکی خاصی در فرهنگ اسلامی یا باستانی تعریف نشده و صرفاً نمایانگر یک مفهوم انتزاعی، اعتقادی و اخلاقی در زمینه کجروی آشکار است.
جمعبندی و توضیح کامل ضلال مبین
عبارت «ضلال مبین» یک ترکیب وصفی اصیل عربی است که ورود پررنگی به زبان و ادبیات فارسی داشته است. این اصطلاح از دو بخش «ضلال» (گمراهی و بیراهه رفتن) و «مبین» (آشکار و مبرهن) تشکیل شده و در لغت به معنای گمراهی فاحش یا کجروی واضحی است که بطلان آن بر همگان آشکار است.
ریشه این عبارات به ترتیب از (ض ل ل) و (ب ی ن) میآید و همخانوادههایی چون ضلالت، مضل، تبیین و بیان دارد. متضاد این مفهوم، اصطلاحاتی چون هدایت مبین، صراط مستقیم و رشد است که به مسیرهای روشن و درست اشاره میکنند.
در فرهنگ اسلامی و متن قرآن کریم، این واژه کاربردی دوگانه دارد؛ گاهی برای توصیف شرک، کفر و دوری مطلق از پروردگار به کار رفته و گاهی نیز در کاربردهای عرفی و غیردینی، برای نشان دادن یک اشتباه بزرگ، کجسلیقگی یا خطا در تصمیمگیریهای روزمره (مانند برداشت برادران حضرت یوسف از رفتار پدرشان) استفاده شده است.