معنی
تصور در لغت به معنی نقش بستن و شکل گرفتن صورت یک چیز در ذهن است. این مفهوم میتواند شامل یک ایده، برداشت ذهنی یا خیالی باشد که هنوز در مورد بود و نبود یا درستی و نادرستی آن حکمی صادر نشده است.
یعنی چه
در اصطلاح عامه به معنی پندار، گمان و فرض کردن است. در اصطلاح منطق و فلسفه نیز به حصول صورت یک شیء در ذهن گفته میشود، به طوری که هیچگونه حکم، نفی یا اثباتی همراه آن نباشد.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و از مشتقات «ص-و-ر» است که در باب تفعّل به معنی شکل گرفتن در ذهن یا تصویر کردن چیزی در خیال به کار میرود. هرچند خود کلمه «تصور» در قرآن نیامده، اما همخانوادههای آن مانند «یُصَوِّرُکُم» (صورتگری و شکل دادن) در آیات قرآن دیده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «تصور» به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنماهایی نظیر پندار، گمان، خیال یا شکل ذهنی استفاده میشود.
به انگلیسی
جمعبندی و توضیح کامل تصور
واژه «تصور» یکی از مفاهیم کلیدی و پرکاربرد در زبان فارسی، منطق و فلسفه است که به فرآیند شکلگیری یا وجود یک نقش، ایده و پندار در ساختار ذهن انسان اشاره دارد. این کلمه که ریشهای عربی دارد، در مکالمات روزمره بیشتر به معنای گمان بردن، پنداشتن و تجسم کردنِ پدیدهها (خواه واقعی و خواه خیالی) به کار میرود و به انسان کمک میکند تا پیش از مواجهه با واقعیت یا صدور هرگونه حکمی، طرحی اولیه از آن در ذهن خود ترسیم کند.
در حوزه دانش منطق، تصور اهمیت ویژهای دارد و به همراه «تصدیق» دو پایه اصلی شناخت را تشکیل میدهد. در این بافتار، تصور محض به معنای درک صورت یک شیء بدون قضاوت صریح درباره درست یا غلط بودن آن است. برای نمونه، اندیشیدن به یک مفهوم انتزاعی یا موجودی خیالی، یک تصور است و زمانی که به بود و نبود یا ویژگیهای آن حکم داده شود، به مرحله تصدیق میرسد.
در مجموع، این واژه پلی میان جهان عینی و جهان ذهنی انسان است. انسانها با تکیه بر قدرت تصور خود میتوانند فراتر از مرزهای زمان و مکان حاضر حرکت کرده، به خلق آثار هنری بپردازند، فرضیههای علمی را شکل دهند و پیشبینیهای مختلفی از آینده در ذهن خود بازسازی کنند.