یعنی چه
ملح النار در لغت به معنی «نمک آتش» است و در اصطلاح کیمیاگری و پزشکی قدیم، به مادهٔ شیمیایی «نوشادر» (کلرید آمونیوم) گفته میشد. این ماده به دلیل فرار بودن و تصعید سریع روی آتش، به این نام معروف شده بود.
تلفظ
این ترکیب عربی به صورت «مِلْحُ النّار» تلفظ میشود که در روانخوانی فارسی معمولاً تشدید نون رعایت شده و «مِلْحُننار» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات کلیدی، به عنوان معادل کهن نوشادر یا نمک زرگران از کلمه ۸ حرفی «ملح النار» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی ترکیبات شیمیایی این ماده با نام آمونیوم کلراید شناخته میشود و اصطلاح تاریخی آن معادل سال آمونیاک است.
به عربی
در زبان عربی امروزی به این ماده کلورید الأمونیوم میگویند و در بازار و طب سنتی از آن به عنوان ملح النشادر یاد میشود.
به فارسی
معادل اصیل و رایج این ماده در زبان فارسی «نوشادر» یا «نشادر» است که در صنایع سنتی مانند لحیمکاری و مسگری نیز کاربرد دارد.
در قرآن
ترکیب اصطلاحی «ملح النار» در متن قرآن کریم وجود ندارد. در قرآن صرفاً واژه «مِلْح» به معنای نمک و آب شور (در توصیف دریاها) به کار رفته است و ارتباطی با این اصطلاح شیمیایی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل ملح النار
واژه «ملح النار» یک ترکیب اضافه اصطلاحی در زبان عربی به معنای «نمکِ آتش» است که در متون کهن داروشناسی، کیمیاگری و طب سنتی ایرانی-اسلامی به وفور دیده میشود. این واژه به عنوان نام علمی قدیمی برای ماده شیمیایی «نوشادر» یا همان کلرید آمونیوم ($NH_4Cl$) به کار میرفته است. دلیل این نامگذاری ویژگی فیزیکی بارز این ماده بود؛ چرا که نوشادر به محض قرار گرفتن روی آتش، به سرعت واکنش داده و بدون ذوب شدن، تصعید شده و دود سفیدی غلیظ از خود بر جای میگذارد.
در دانشنامهها و لغتنامههای مرجعی مانند تحفه حکیم مؤمن و لغتنامه دهخدا، این ماده با عناوینی چون «ملح الصاغه» (نمک زرگران) نیز قرابت دارد و در گذشته در صنایع فلزی و تصفیه طلای کهن کاربرد داشته است. در جهان نمادهای کیمیاگری، ملح النار به دلیل خاصیت فرار بودن، به عنوان یکی از ارواح چهارگانه شناخته میشد که مظهر فرار بودن و دگرگونی سریع در برابر حرارت بود.