یعنی چه
این اصطلاح زمانی به کار میرود که فرد میخواهد نشان دهد ادعایش بر اساس آزمودنهای مکرر و واقعیات عینی و ملموس است، نه صرفاً بر پایه حدس، گمان یا تئوریهای ذهنی.
تلفظ
تلفظ روان این عبارت ترکیبی به صورت «بِهْ تَجْ رِ بِه» (be tajrobe) است.
در جدول
پاسخ دقیق و راستیآزماییشده برای این عبارت در جدول «به تجربه» است که دقیقاً از ۷ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از قیدها و عبارات حرفاضافهای استفاده میشود که به جنبههای عملی و مشهود اشاره دارند.
به عربی
واژه تجربه خود ریشهای عربی دارد (از باب تفعیل) و در زبان عربی با تنوین یا حروف اضافه برای افاده معنای قیدی به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی هم از واژه وامگرفته شده تجربی و هم از معادل اصیل آن برای بیان این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای این عبارت شامل واژگانی چون تجربتاً، عملاً، آزمایشی و پدیدارشناختی است. در مقابل، واژههایی مانند نظراً (تئوریک)، به حدس، به گمان و ذهنی به عنوان متضاد آن شناخته میشوند. ریشه این ترکیب از حرف اضافه فارسی «به» و واژه عربی «تجربه» (از ریشه ج-ر-ب) شکل گرفته است و همخانوادههایی چون مجرب، تجربی و تجارب دارد.
جمعبندی و توضیح کامل به تجربه
عبارت «به تجربه» یک شبهجمله یا قید ترکیبی کارآمد در زبان فارسی است که اهمیت آزمودن و واقعیات ملموس را در برابر فرضیات ذهنی نشان میدهد. زمانی که شخصی از این اصطلاح استفاده میکند، در واقع به یک سابقه عینی و محکم تکیه دارد که صحت آن بارها در عمل و مواجهه واقعی به اثبات رسیده است.
این واژه ریشه در ترکیب حرف اضافه فارسی و اسم مصدر عربی دارد و نمونه زیبایی از واژهسازی ترکیبی در زبان فارسی است. بررسیها نشان میدهد که این کلمه یا مشتقات مستقیم آن در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند و فاقد نماد فیزیکی خاصی است، اما کاربرد قوی و مستمری در گفتار روزمره و متون علمی دارد.