یعنی چه
این واژه که در اصل «شوشکه» یا «شاشکا» است، به نوعی شمشیر راست، پهن و بدون انحنا یا قمهٔ درشت اطلاق میشود که در گذشته بهویژه توسط سوارهنظام قزاق استفاده میشد. همچنین در زبان فارسی تاجیکی، این کلمه به معنای بازی «دوز» یا تختهنرد با مهرههای سیاه و سفید (برگرفته از واژه روسی) به کار میرود.
تلفظ
در زبان عامیانه و برخی گویشهای محلی به صورت «شَشْکِه» و در لغتنامههای رسمی به صورت «شُوشْکِه» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان معادل شمشیر قزاقها، قمه یا بازی دوز با تعداد حروف مشخص پرسیده میشود.
به انگلیسی
بسته به معنای مدنظر، در حالت سلاح سرد به صورت Shashka و در حالت بازی فکری به صورت Checkers ترجمه میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل شمشیر، قمه، قداره و دشنه هستند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ رسمی نماد خاصی ندارد، اما اصطلاح «شوشکهکشیدن» در ادبیات عامیانه دورههای قاجار و پهلوی اول، مجازاً به عنوان نمادی از قمهکشی، عربدهجویی و روحیه جنگجویانه قزاقها به کار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل ششکه
واژه «ششکه» (که شکل اصلی و ثبتشده آن در لغتنامههای شاخص مانند دهخدا و معین «شوشکه» است) یک وامواژه از ریشه روسی (Шашка) است. این کلمه در اصطلاح تاریخی به نوعی سلاح سرد، یعنی شمشیر راست و پهن بدون حفاظ دست گفته میشود که سوارکاران قزاق و قفقازی از آن استفاده میکردند. در فرهنگ عامه قدیم ایران، اصطلاح «شوشکهکشی» مترادف با قمهکشی و دعواهای خیابانی بوده است.
از سوی دیگر، این واژه در زبان فارسی تاجیکی که تحت تأثیر زبان روسی قرار داشته، کاربرد کاملاً متفاوتی دارد و به بازی فکری «دوز» یا همان شطرنج و تختهنرد با مهرههای سیاه و سفید اطلاق میشود. همچنین باید توجه داشت که در متون دیجیتال امروزی، گاهی این کلمه صرفاً یک خطای تایپی رایج از واژه «شبکه» است.