یعنی چه
نازا به ویژگی هر موجود زندهای (انسان، حیوان، گیاه) یا حتی زمینی اشاره دارد که از باروری و زایش محروم است. سترون نیز در معنای کلاسیک خود دقیقاً مترادف نازا و عقیم است؛ هرچند در پزشکی مدرن امروزی به معنای استریل و پاک از میکروب نیز به کار میرود. این واژهها برای توصیف وضعیت عدم امکان باروری و تولیدمثل استفاده میشوند.
تلفظ
واژه اول به صورت «نازا» (nā-zā) تلفظ میشود که از پیشوند نفی و بن مضارع زادن ساخته شده است. واژه دوم به صورت «سِتَروَن» (se-tar-van) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند عقیم، بایر، بیثمر، عاقر، خشک و استریل به عنوان هممعنی شناخته میشوند. پاسخ دقیق این مدخل «نازا و سترون» با ۱۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Infertile برای ناباروری انسان و جانداران، Sterile برای عقیم بودن یا استریل بودن پزشکی، و Barren عمدتاً برای زمینهای بایر و درختان بیثمر یا نازایی استفاده میشود.
به فارسی
از واژههای هممعنی و مترادف فارسی و رایج آن میتوان به عقیم، بایر، بیثمر، عاقر، خشک، استریل و پاژ (در گویشهای کهن) اشاره کرد. متضادهای آن نیز زاینده، بارور، حاصلخیز، ولدود و دایا هستند.
در قرآن
این دو کلمه دقیقاً در متن قرآن نیامدهاند اما برگردان مستقیم دو واژه قرآنی هستند: اول واژه «عَقِیم» که در آیه ۲۹ سوره ذاریات از زبان همسر حضرت ابراهیم (قَالَتْ عَجُوزٌ عَقِیمٌ) و آیه ۵۰ سوره شوری آمده است. دوم واژه «عَاقِر» که در آیه ۴۰ سوره آلعمران از زبان حضرت زکریا (وَامْرَأَتِی عَاقِرٌ) به معنی همسر نازا به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل نازا و سترون
ترکیب «نازا و سترون» نشاندهنده وضعیت عدم باروری، تجدید نسل و زایش در موجودات زنده، گیاهان و خاک است. واژه نازا کاملاً ریشه ایرانی و پارسی میانه دارد که از ترکیب پیشوند نفی «نا» و بن مضارع «زا» تشکیل شده است؛ در حالی که سترون ریشهای کهن در زبانهای هندواروپایی دارد و با واژه لاتین Sterilis همریشه است که امروزه کاربرد آن به حوزه پزشکی و معنای «استریل و عاری از میکروب» نیز گسترش یافته است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این دو واژه فراتر از معنای بیولوژیکی خود، به عنوان نمادهایی برای زمستان، کویر، شورهزار و درختان بیبرگ و بار استفاده میشوند. این کلمات در معنای استعاری خود مظهر ناامیدی، خزان، بیاصالتی و دورانهای بدون خلاقیت و پیشرفت هستند؛ مانند اصطلاح تاریخ سیاسی «ملک عقیم» که به حکومتی بدون آینده و جانشین صالح اشاره دارد.