یعنی چه
در دستور زبان، به کلمهای که برای جلوگیری از تکرار نامِ شخص یا اشخاصی که با آنها مستقیم گفتگو میکنیم استفاده میشود، ضمیر مخاطب یا ضمیر دوم شخص میگویند. این ضمایر در زبان فارسی به دو دستهٔ منفصل (جدا) مانند «تو» و «شما» و متصل (چسبیده) مانند «ـَت» و «ـِتان» تقسیم میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب نشانهٔ اضافه دارد و به صورت «ضَمیرِ مُخاطَب» خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «ضمیر مخاطب» دقیقا ۹ حرف دارد. بسته به تعداد حروف خواسته شده، گزینههایی چون «دوم شخص»، «تو» یا «شما» نیز میتوانند پاسخ جدول باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به مخاطب از اصطلاح ساختاری Second-person pronoun استفاده میشود که بارزترین مصداق آن کلمهٔ You است.
به عربی
در قواعد زبان عربی، ضمایر مخاطب بر اساس جنسیت و تعداد صیغهها بسیار دقیق تفکیک میشوند؛ مانند أَنْتَ (مفرد مذکر) و أَنْتِ (مفرد مؤنث).
به فارسی
معادل سره و پارسی این اصطلاح دستوری، «فرانام شنونده» یا همان «ضمیر دوم شخص» است که برای اشاره به حضور شنونده در کلام به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر مخاطب
ضمیر مخاطب یکی از ارکان کلیدی در ساختار دستور زبان فارسی و سایر زبانها است که وظیفهٔ جانشینی نام شنونده یا گروه شنوندگان را بر عهده دارد. این ترکیب از دو واژه با ریشه عربی «ضمیر» (به معنی درون و نهان) و «مخاطب» (به معنی کسی که مورد گفتگو قرار گرفته) ساخته شده است و در زبانشناسی با نماد اختصاصی «۲ش» (دوم شخص) نمایش داده میشود.
در زبان فارسی، این ضمایر به دو شکل منفصل شامل «تو» و «شما» و متصل شامل «ـَت» (مانند کتابت) و «ـِتان» (مانند کتابتان) تجلی مییابند. کاربرد این ضمایر نه تنها باعث ایجاز و زیبایی کلام میشود، بلکه از تکرار مکرر نام افراد در طول یک گفتگو یا متن جلوگیری میکند.