یعنی چه
چمپه (که بیشتر به صورت چمپا شناخته میشود) در درجهٔ اول به گونهای از برنج بومی مناطق گرمسیری و کمآب گفته میشود که دانههایی نسبتاً کوتاه و گرد دارد و به خوشعطری معروف است. علاوه بر این، چمپه نام یک دهستان و کوه در بخش مرکزی شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان نیز میباشد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با فتح حرف اول و سکون حرف دوم به صورت چَمْپَه (یا چَمْپا) تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً «چمپه» یا «چمپا» است که از ۴ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این نوع برنج خاص و مقاوم به خشکی Champa rice میگویند که به ریشهٔ تاریخی آن اشاره دارد.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به این گونه برنج از اصطلاح Champa pirinci استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای رایج کاربردی آن در زبان فارسی «برنج گرده» است و از نظر ویژگیهای ظاهری و پخت، شباهت زیادی به «برنج عنبربو» دارد.
نماد چیست
واژه چمپه در فرهنگ عامه نماد سنتی خاصی ندارد، اما در تاریخ کشاورزی جهان به عنوان نماد بارز مقاومت در برابر خشکسالی، کمآبی و پایداری در تولید غذا شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل چمپه
واژه «چمپه» که در متون کشاورزی و جغرافیایی بیشتر به صورت «چمپا» شناخته میشود، در اصل به نوعی برنج خوشعطر، با دانههای کوتاه و گرد اطلاق میگردد. این برنج برخلاف گونههای قلمی و مجلسی مانند برنج صدری یا طارم، ظاهری تسبیحی و گرد دارد اما به دلیل عطر قوی و نیاز آبی بسیار کم، در مناطق گرمسیری ایران مانند خوزستان و کامفیروز فارس و همچنین بخشهایی از شمال کشور کشت میشود.
از نظر ریشهشناسی، نام این برنج به «پادشاهی چامپا» در ویتنام مرکزی کنونی بازمیگردد که در حدود قرن یازدهم میلادی به دلیل مقاومت بالایش به خشکی به چین و سپس به سایر نقاط آسیا و ایران راه یافت. علاوه بر کاربرد کشاورزی، چمپه نام یک دهستان و عارضه طبیعی (کوه) در شهرستان بندر لنگه واقع در استان هرمزگان نیز هست.
باید توجه داشت که در متون قدیمی و لغتنامه دهخدا، کلمهای مشابه به نام «چنبه» یا «چمبه» نیز وجود دارد که به معنی چوبدستی شتربانان یا ابزار جامهشویان است، اما کاربرد امروزی چمپه کاملاً بر بومیسازی شدهٔ همان برنج چمپا و موقعیت جغرافیایی جنوب دلالت دارد.