یعنی چه
واژه بتلاء در لغت به دو معنای اصلی به کار میرود: نخست به معنای زنی است که از خلق یا دنیا بریده و گوشهنشینی و پاکدامنی را برگزیده است. دوم به معنای صفت یا تصمیمی قاطع، محکم و برگشتناپذیر است که انقطاع و جدایی کامل را نشان میدهد.
تلفظ
این کلمه با فتح باء و سکون تاء به صورت «بَتْلاء» تلفظ میشود که یک صفت مؤنث عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان راهنمای «زن منقطع از دنیا» یا «تصمیم قاطع در عربی» پرسیده میشود.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، میتوان از معادلهای فوق برای انتقال معنای قطعیت یا انقطاع استفاده کرد.
به عربی
ریشه این کلمه عربی است و در عبارتهایی مانند «عمرة بتلاء» (عمره جدا از حج) یا «مر علی بتلاء من رأیه» (بر تصمیم قطعی خود استوار شد) به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه شامل عباراتی چون «زن عزلتنشین»، «پاکدامن»، «منقطعه» و در کاربرد غیرانسانی، «استوار»، «قاطع» و «یکسرهشده» هستند.
در قرآن
خود واژه «بتلاء» به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، فعل همخانواده آن از ریشه «ب ت ل» در آیه ۸ سوره مبارکه مزمل به صورت «وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا» آمده که به معنی بریدن از غیر خدا و دل بستن خالصانه به پروردگار است.
جمعبندی و توضیح کامل بتلاء
واژه «بتلاء» یک صفت مؤنث با ریشه عربی (از ماده ب ت ل) است که در زبان فارسی کاربرد بسیار محدودی دارد و بیشتر در متون کهن لغوی و فقهی دیده میشود. این کلمه نباید با واژه پرکاربرد «ابتلاء» به معنی گرفتار شدن یا آزمایش اشتباه گرفته شود؛ چرا که بتلاء دقیقاً به مفهوم بریدن، جدا شدن و استقلال کامل در رای یا عمل اشاره دارد.
این کلمه در دو قلمرو معنایی کاربرد دارد: در بعد انسانی به زنی اشاره میکند که از مادیات و خلق بریده و مسیر پاکدامنی و معنویت را پیش گرفته است (مانند همخانوادهاش بتول). در بعد کاربردی و اصطلاحی نیز به هر امر یا تصمیمی گفته میشود که قاطع، یکطرفه و بدون بازگشت باشد، بهطوریکه پیوند آن با گذشته یا گزینههای دیگر کاملاً قطع شده باشد.