یعنی چه
«اسب شرف» یک ترکیب استعاری و اضافهٔ اقترانی در ادبیات فارسی است. این عبارت کنایه از به کار گرفتن تمام توان، شرف و بزرگواری برای رسیدن به اوج مرتبهٔ کمال و سربلندی است. در واقع، شاعران شرف و افتخار را به مرکب و اسبی تشبیه کردهاند که انسان با سوار شدن بر آن میتواند از مرزهای مادی بگذرد و به بالاترین درجات انسانی دست یابد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب اضافی به صورت اَسْبِ شَرَف (asbe šaraf) است که در آن واژهٔ «اسب» با کسرهٔ اضافه به واژهٔ «شرف» متصل میشود.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «مرکب افتخار یا کنایه از اوج بزرگواری»، عبارت ۶ حرفی «اسب شرف» است.
به انگلیسی
از آنجا که این عبارت یک اصطلاح استعاری در ادبیات فارسی است، معادل دقیق یککلمهای در زبانهای دیگر ندارد و به صورت ترکیبات توصیفی ترجمه میشود.
در قرآن
ترکیب «اسب شرف» در متن قرآن مجید وجود ندارد. واژهٔ شرف یا مشتقات آن به این صورت در قرآن به کار نرفتهاند و برای اشاره به اسب نیز در آیات الهی از واژگانی چون «الْخَیْل» یا «الْعَادِیَات» استفاده شده است.
نماد چیست
اسب در فرهنگ و ادبیات ایرانی همواره نمادی از نجابت، پویایی، سرعت و قدرت بوده است. ترکیب آن با مفهوم «شرف»، نمادی از جهش بلند انسانِ دانا و بااخلاق بر فراز افلاک و پیروزی مطلق بر جهل و تاریکی است.
جمعبندی و توضیح کامل اسب شرف
عبارت «اسب شرف» یکی از ترکیبات کنایی و استعاری زیبای ادبیات فارسی است که از ترکیب یک واژه اصیل ایرانی (اسب) و یک واژه عربی (شرف) ساخته شده است. این اصطلاح به عنوان یک مدخل مستقل در لغتنامهها وجود ندارد، بلکه به عنوان یک آرایه ادبی در اشعار بزرگان به کار رفته است تا ابزاری معنوی و والامقام را برای رسیدن به پیشرفت و کمال انسانی توصیف کند.
مشهورترین کاربرد این واژه در شعر معروف منسوب به ابنیمین (یا فخر رازی) دیده میشود که میگوید: «آنکس که بداند و بداند که بداند / اسب شرف از گنبد گردون بجهاند». در این بیت، اسب شرف مرکبی است که انسانِ دانا و آگاه به دانایی خود، با استفاده از آن میتواند از تمام مرزهای مادی و افلاک عبور کرده و به بالاترین مرتبه افتخار و سربلندی دست یابد.