یعنی چه
مقبضة در متون عربی و فارسی به عنوان مترادف واژه «مَقبَض» به کار میرود و به معنای ابزار یا بخشی از یک وسیله است که با دست گرفته میشود؛ مانند دسته شمشیر، کارد، عصا یا هر نوع دستگیره.
تلفظ
این کلمه به صورت مَقبَضَة (با فتح م، سکون ق و فتح ب و ض) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه پنجحرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی نظیر «دستگیره»، «دسته شمشیر» یا «محل گرفتن دست» کاربرد دارد.
به انگلیسی
رایجترین معادلهای انگلیسی برای این مفهوم فیزیکی شامل Handle (دسته/دستگیره) و Grip (محل گرفتن/قبضه) است.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل فارسی این واژه شامل دستگیره، دسته، قبضه و جای دست است که برای بخش پایانی یا دستگیره ابزارها استفاده میشود.
در قرآن
عین کلمه «مقبضة» در قرآن نیامده است، اما واژه همریشه آن یعنی «قَبْضَة» (با معنای مشت یا آنچه در مشت جای میگیرد) در آیاتی مانند آیه ۶۷ سوره زمر و آیه ۹۶ سوره طه به کار رفته که کنایه از قدرت، مالکیت و سیطره مطلق است.
جمعبندی و توضیح کامل مقبضة
واژه «مقبضة» از ریشه عربی «قبض» گرفته شده است که در اصل به معنای گرفتن، جمع کردن و چیزی را در مشت فشردن است. این کلمه در زبان و ادبیات به عنوان اسم ابزار کاربرد دارد و به طور مشخص به هر نوع دستگیره، دسته یا بخشی از یک وسیله (مانند شمشیر، چاقو یا عصا) گفته میشود که انسان برای هدایت یا استفاده، آن را با دست خود میگیرد.
اگرچه خود این واژه با این نگارش در متن قرآن کریم یافت نمیشود، اما ریشه و مشتقات نزدیک به آن مانند «قبضه» بارها در کلامالله و ادبیات فارسی برای تداعی مفاهیمی همچون تملک، قدرت، تسلط و اقتدار کامل به کار رفتهاند؛ به طوری که اصطلاح «در قبضه کسی بودن» مجازاً به معنای تحت فرمان و اراده او بودن است.