صریح قرآن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل صریح قرآن

ترکیب «صریح قرآن» یک ترکیب وصفی/اضافی در زبان فارسی است که از دو واژه عربی «صریح» (به معنی خالص، پاک و بی‌پرده) و «قرآن» تشکیل شده است. این اصطلاح در متون دینی و فقهی برای اشاره به آن دسته از آیات الهی به کار می‌رود که معنای آن‌ها کاملاً روشن است و برخلاف آیات متشابه، نیازی به تأویل، تفسیرهای پیچیده یا آوردن قرائن عقلی و نقلی ندارند.

در علوم قرآنی، نزدیک‌ترین مفهوم به این اصطلاح «آیات محکمات» است که در آیه ۷ سوره آل‌عمران به عنوان اساس و مادر کتاب (ام‌الکتاب) معرفی شده‌اند. ریشه واژه صریح (ص ر ح) در اصل به معنای جدا شدن شیر از کف و خالص شدن آن است، که مجازاً برای کلامی که از ابهام و تیرگی پاک شده باشد استفاده می‌شود. خود این واژه به صورت صفت در قرآن نیامده، اما هم‌ریشه آن یعنی «صرح» به معنای کاخ آشکار و نمایان در داستان حضرت سلیمان به کار رفته است.

در اصطلاح فقهی و حقوقی، به این مفهوم «نص صریح» نیز می‌گویند؛ یعنی کلامی که احتمال معنای دیگری در آن نرود و تکلیف حکم شرعی را به طور قطعی و بدون شبهه مشخص کند. دانستن این اصطلاح در فهم ساختار کلامی دین و حل جدول‌های کلمات متقاطع اهمیت دارد.