یعنی چه
جزیه گرفتن به معنای دریافت مالیات سرانه یا سرگزیت از اقلیتهای دینی غیرمسلمان (اهل کتاب شامل یهودیان، مسیحیان و زرتشتیان) است که در قلمرو حکومت اسلامی زندگی میکنند. این مال در قبال حفظ امنیت، جان، مال و معافیت آنها از شرکت در جنگ (جهاد) دریافت میشود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [جِزْیِ گِرِفْتَنْ] است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، کلمهٔ مبنا «جزیه گرفتن» با ۹ حرف است و معادلهای آن نیز میتوانند به عنوان پاسخ استفاده شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این اصطلاح تاریخی از تعابیری چون گرفتن جزیه یا جمعآوری مالیات سرانه استفاده میشود.
به عربی
در متون و زبان عربی این ترکیب به صورت أخذ یا جبایه جزیه به کار میرود.
به فارسی
مترادفها و معادلهای فارسی این ترکیب شامل باج گرفتن، خراج گرفتن، مالیاتِ ذمّه گرفتن و گزیت گرفتن است. ریشه این واژه به زبان پارسی میانه (پهلوی) و کلمه «گزیتک» بازمیگردد که به معنی مالیات سرانه در دوران ساسانیان بوده و سپس معرب شده است.
در قرآن
این واژه یکبار به صورت صریح در قرآن در آیه ۲۹ سوره توبه آمده است: «...حَتَّىٰ يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ» که به پرداخت جزیه با خضوع و تمکین از قوانین اشاره دارد. همچنین برخی مفسران عبارات دیگری مانند آیه ۱۱۲ آلعمران را به واجب شدن جزیه تعبیر کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل جزیه گرفتن
جزیه گرفتن یک اصطلاح حقوقی و مالیاتی تاریخی در حکومتهای اسلامی است که ریشه در واژه پهلوی «گزیتک» دارد. این مالیات سرانه صرفاً از اهل کتاب (مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان) که تحت عنوان «اهل ذمه» در قلمرو اسلامی زندگی میکردند، دریافت میشد.
در قبال پرداخت این مال، حکومت اسلامی متعهد به حفظ جان، مال و امنیت مدنی آنها میشد و این اقلیتها از شرکت در جنگها و جهاد معاف میشدند. این مفهوم در آیه ۲۹ سوره توبه صراحتاً ذکر شده و به عنوان نمادی از پذیرش حاکمیت اسلام و عقد ذمه شناخته میشود.