یعنی چه
بخل در لغت و اصطلاح به معنای امساک، خست و بازداشتن خود و دیگران از خیر، مال یا نعمتی است که بر حسب عقل، شرع یا مروت باید در راه رفاه خود یا دیگران هزینه شود.
تلفظ
این واژه به صورت بُخْل (تلفظ: BoKhl) ادا میشود؛ حرف «ب» دارای پیش (ضمه) و حروف «خ» و «ل» ساکن هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به میزان شدت خست، از واژههای Stinginess (خسیس بودن معمولی)، Miserliness (خست شدید) یا Avarice (طمع و بخل مفرط) استفاده میشود.
به arabic
این کلمه اصالتاً عربی است. در زبان عربی علاوه بر البخل، واژه «الشُّحّ» نیز به کار میرود که به معنای بخل شدید همراه با حرص درونی است.
به فارسی
معادلهای دقیق و پرکاربرد این واژه در زبان فارسی شامل خست، تنگچشمی، امساک، زفتی، لئامت و ضنت هستند. همخانوادههای آن در فارسی عبارتند از بخیل، ابخل و بخلاء.
در قرآن
واژه بخل و مشتقات آن ۱۲ بار در ۸ آیه از قرآن کریم (مانند سوره نساء آیه ۳۷: الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ) آمده است. قرآن بخل را مایه تیرهبختی دانسته و مفاهیم همارزی چون «شُحّ» و «قتور» را نیز مطرح کرده است.
نماد چیست
برای مفهوم بخل نماد تصویری یا جانوری واحد و رسمی وجود ندارد؛ اما در ادبیات عامیانه و کهن فارسی، فرد بخیل را گاهی به «موش» یا «سفال نو که آب از آن تراوش نمیکند» تشبیه کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه بخل
واژه بخل یک مفهوم اخلاقی و رفتاری ریشهدار است که از زبان عربی وارد فارسی شده و به معنای خودداری از ایثار، کرم و بخشش مال یا دارایی در جایگاه درست آن است. این صفت در تمام مکاتب اخلاقی و به ویژه در دین اسلام به شدت مذموم شناخته شده و نقطه مقابل صفات والایی چون جود، سخاوت و ایثار قرار میگیرد.
بررسی این واژه در متون ادبی و دینی نشان میدهد که بخل تنها به مسائل مالی محدود نمیشود، بلکه شامل بخل در علم، محبت و نیکی به دیگران نیز میگردد. شناخت مترادفهایی چون خست و تنگچشمی و تامل در ریشههای روانی آن، به درک بهتر این ناهنجاری رفتاری کمک میکند.