یعنی چه
این واژه در اصل یک فعل مضارع منصوب عربی است که از ریشه نشستن میآید، اما در کاربرد و بافتار قرآنی به معنای کنایی «عاجز شدن»، «از کار فروماندن»، «به گوشهای رانده شدن» و «پشیمان و ملامتزده گوشهنشین شدن» به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة فاء، سکون تاء، فتحة قاف، سکون عین، ضمة عین و فتحة دال به صورت fátag'oda (فَتَقْعُدَ) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه ۵ حرف دارد و به عنوان فعل قرآنی به معنای «پس درمانده بنشینی» شناخته میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این واژه با توجه به عاقبت فعلِ قبل از خود، به صورت عباراتی که نشاندهنده نشستن از روی ناتوانی یا ملامت است ترجمه میشود.
به عربی
در کتب تفسیر و لغت عربی، فتقعد را به صیرورت (شدن) یا باقی ماندن در حالت عجز و ناتوانی مفسر کردهاند.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه شامل «پس خانهنشین شوی»، «پس ملامتزده بنشینی» و «در نتیجه فرومانی» است که عاقبت یک کار نادرست را در زبان فارسی بازگو میکند.
در قرآن
این واژه دقیقاً دو بار در سوره اسراء آمده است؛ یکبار در آیه ۲۲ در هشدار به عاقبت شرک («فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَّخْذُولًا»؛ که آنگاه نکوهیده و بییار و یاور بنشینی) و بار دیگر در آیه ۲۹ در هشدار به افراط و تفریط در بخشش و مال («فَتَقْعُدَ مَلُومًا مَّحْسُورًا»؛ که در نهایت سرزنششده و حسرتزده بنشینی).
جمعبندی و توضیح کامل فتقعد
واژه «فتقعد» یک فعل مضارع منصوب قرآنی از ریشه (ق ع د) است که در ظاهر به معنای «پس بنشینی» تلفظ میشود، اما در ادبیات و بافتار کنایی قرآن معنایی بسیار عمیقتر دارد. این کلمه نشاندهنده حالت فردی است که به دلیل اشتباهات استراتژیک و اخلاقی، قدرت حرکت، اعتبار و یاران خود را از دست داده و گوشهنشین، فرومانده و زمینگیر شده است.
این واژه دو بار در سوره مبارکه اسراء به کار رفته و در هر دو مورد به عنوان هشداری برای عاقبتِ رفتارهای افراطی یا گناهآلود (مانند شرک به خدا یا ولخرجی بیرویه و بخل شدید) مطرح شده است تا انسان را از رسیدن به نقطه حسرت، ملامت و بییاوری برذر دارد.