معنی
در متون لغوی کهن، این واژه از ریشهٔ «ثراء» به معنای فراوانی، وفور نعمت و ثروت زیاد آمده است. همچنین از دیدگاه صرفی در زبان عربی، میتواند صورتِ مضارع مجزوم از ریشهٔ «ثور» یا «أثر» باشد که به معنای برانگیختن، به حرکت درآوردن و ایجاد هیجان است.
یعنی چه
این کلمه بسته به ریشهشناسی دستوری آن دو مفهوم عمده دارد: یکی مفهومِ مالکیتِ مال و نعمت فراوان (به دلیل همخانواده بودن با ثروت) و دیگری مفهومِ عاملیت در برانگیختن یک جریان، شورش یا حرکت ناگهانی.
مترادف
با توجه به دو خاستگاه معنایی واژه، کلماتی مانند وفور و کثرت در معنای اول، و برانگیختن در معنای دوم مترادف آن هستند.
متضاد
نقطهٔ مقابل معنای وفور، کمی و ناداری است و در معنای محرک بودن، متضاد آن فرو نشاندن و آرام کردن میشود.
ریشه
این واژه ریشهٔ مستقل فارسی ندارد؛ یا از ریشهٔ «ثراء» (ث ر و / ث ر ی) به معنی فزونی گرفته شده یا شکل صرفی (مضارع مجزوم) از ریشه «ث و ر» به معنی انقلاب و شورش است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ «یثر» به عنوان یک پاسخ ۳ حرفی برای طراحانی که به دنبال لغات کهن، تخصصی یا ریشههای اسامی خاص (مانند ریشه نام قدیمی مدینه) هستند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه واژه در متن به معنای کثرت نعمت باشد یا در قالب فعلِ برانگیزاننده به کار رود، معادلهای انگلیسی آن متفاوت خواهد بود.
جمعبندی و توضیح کامل یثر
واژهٔ «یَثِر» یک لغت بسیار کمکاربرد، کهن و تخصصی است که در زبان فارسی امروز حضور زنده در محاورات ندارد. این کلمه ریشهٔ اصیل فارسی نداشته و بررسیهای واژهشناسی نشان میدهد که خاستگاه آن عربی است. در لغتنامههای کهن مانند منتهیالارب، این واژه را مشتقی از ریشهٔ «ثَراء» به معنی فراوانی، برکت، مال زیاد و رویش در خاک حاصلخیز دانستهاند.
از سوی دیگر، در تحلیلهای صرفی زبان عربی، «یَثِر» میتواند صورتِ مضارع مجزوم از ریشههایی چون «ثور» یا «أثر» تلقی شود که در این حالت معنی آن کاملاً دگرگون شده و به مفهوم تحریک کردن، برانگیختن، ایجاد جنبش یا شوراندن به کار میرود.
نکتهٔ حائز اهمیت در خصوص این واژه، همخانواده بودن آن با نام قدیمی شهر مدینه یعنی «یَثْرِب» است که در قرآن کریم (آیه ۱۳ سوره احزاب) نیز به آن اشاره شده است؛ یثرب در اصل به معنای مکان پردرخت، حاصلخیز و پرنعمت است که مستقیماً با ریشهٔ معنایی اولِ یثر ارتباط دارد.