یعنی چه
واژه «سجانه» در لغتنامههای شاخص فارسی به عنوان یک لغت مستقل و اصیل ثبت نشده است؛ اما با توجه به قواعد صرفی زبان عربی، این کلمه صیغه مبالغه مؤنث از ریشه «سجن» است و به معنای زنِ زندانبان یا زنی که کار او محبوس کردن و نگهبانی از زندانیان است به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح سین، تشدید و فتح جیم و فتح نون به صورت «سَجّانَه» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه ۵ حرفی معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «زن زندانبان» یا «نگهبان مؤنث زندان» کاربرد دارد.
به انگلیسی
رایجترین برگردانهای انگلیسی برای این مفهوم شامل واژگان مربوط به محافظت و نگهبانی از زندان توسط یک فرد مؤنث است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق برای این واژه عربی شامل ترکیبهایی نظیر «زن زندانبان»، «نگهبان مؤنث زندان» و در متون کهنتر «دژخیم مؤنث» است.
در قرآن
خودِ کلمه «سجانه» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، واژههای همخانواده آن از ریشه «س ج ن» مانند «السِّجْن» (زندان) در داستان حضرت یوسف (ع) و «سِجِّین» (کتاب اعمال بدکاران یا نام جایگاهی در دوزخ) در سوره مطففین آمدهاند.
نماد چیست
این واژه به واسطه ارتباط مستقیم با مفهوم زندان و سلب آزادی، در ادبیات نمادی از اسارت، گرفتار شدن در بند، قدرت قاهره، کنترلگری و حبس به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سجانه
واژه «سجانه» یک لغت اصیل و مستقل در زبان فارسی نیست و در فرهنگهای لغت شاخص فارسی مانند دهخدا، معین و عمید مدخلی به این نام وجود ندارد. این کلمه در واقع یک لفظ عربی و شکل مؤنث از صیغه مبالغه «سجّان» (به معنی زندانبان) است که از ریشه ثلاثی مجرد «س ج ن» مشتق شده و مفهوم «زنِ زندانبان» یا «نگهبان مؤنث زندان» را افاده میکند.
گاهی ممکن است این کلمه در متون به دلیل اشتباهات املایی، نسخه برداری یا شنیداری به جای کلمات مشابهی مانند «سجایا» (به معنی اخلاق و خصلتها)، «سجاده» یا «سجاح» (نام زنی که ادعای پیامبری کرد) به کار رفته باشد. در حل جدولهای کلمات متقاطع، این واژه ۵ حرفی به عنوان پاسخ برای راهنمای «زن زندانبان» شناخته میشود.
اگرچه خود این واژه در قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشه آن کاربرد دارد. برای معادلسازی آن در زبانهای دیگر، در فارسی از ترکیب «نگهبان مؤنث زندان» و در انگلیسی از عبارتهایی نظیر Female jailer استفاده میشود.