یعنی چه
بطنالحمل یا بطین، نام منزل دوم از منازل بیستوهشتگانه قمر (ماه) در ستارهشناسی باستانی است. این منزل شامل سه ستاره کوچک، کمنور و مثلثیشکل در صورت فلکی حمل (بره یا قوچ) است که دقیقاً میان دو منزلهٔ «شرطان» (شاخهای بره) و «ثریا» (دم بره) قرار دارد.
تلفظ
این واژه به صورت ترکیبی و با اعراب بَطْنُ الْحَمَل تلفظ میشود. در اصطلاح نجومی بیشتر با نام مصغر آن یعنی «بُطَیْن» (Botayn) شناخته و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «منزل دوم قمر»، «نام ستارهای در برج حمل» یا «شکم بره در نجوم قدیم» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در اخترشناسی مدرن، کواکب این منزله شامل ستارههای ۳۵، ۳۹ و ۴۱ صورت فلکی Aries هستند. ستارهٔ Delta Arietis نیز در متون غربی به نام سنتی Botein ثبت شده است.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه عربی دارد و از ترکیب دو واژه «بَطْن» (شکم) و «الحَمَل» (بره یا قوچ) ساخته شده است که در متون نجوم اسلامی به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این اصطلاح نجومی، «شکمِ بره» یا «شکمِ قوچ» است که اشاره به موقعیت این ستارهها در پیکروارهٔ صورت فلکی حمل دارد.
نماد چیست
در نجوم کهن، به دلیل چیدمان مثلثی این سه ستاره، آنها را به «الأثافي» یعنی سهپایه یا سنگهای زیر دیگ اجاق تشبیه میکردند. از نظر اقلیمی نیز نزد اعراب باستان، طلوع فجرگاهی این منزله در اواخر بهار، نمادی از آغاز گرمای شدید، جابهجایی فصلی و خشک شدن هوا بود.
جمعبندی و توضیح کامل بطن الحمل
واژهٔ «بطنالحمل» یک اصطلاح تخصصی و کهن در حوزه نجوم، اختربینی باستانی و تقویمهای ستارهشناسی اسلامی است. این عبارت که در زبان فارسی به معنای «شکم بره» ترجمه میشود، به دومین منزل از منازل بیستوهشتگانه قمر اشاره دارد. این منزلگاه فلكی از سه ستاره کمنور تشکیل شده که با آرایشی مثلثی در میان صورت فلکی حمل (قوچ) قرار گرفتهاند.
در کتابهای نجوم قدیمی، این اصطلاح بیشتر با نام «بُطَیْن» (تصغیر بطن) یاد شده است. منجمان گذشته چیدمان این کواکب را به شکل پایههای دیگ یا سهپایه میدیدند و طلوع آن را نشانهای بر تغییرات آبوهوایی و فرا رسیدن چلّهٔ گرما میدانستند. امروز این اصطلاح کاربرد علمی در نجوم مدرن ندارد و بیشتر در ادبیات کهن، تاریخ علم و به عنوان یک لغت چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع مورد توجه قرار میگیرد.