یعنی چه
در عرفان و فلسفه اسلامی، «عالم جبروت» به مرتبهای از هستی گفته میشود که بین «ملکوت» و «لاهوت» قرار دارد. این عالم، جهانِ قدرت، قهر، عظمت و فرمان مطلق الهی (عالم امر و کن فیکون) است و از هرگونه ماده، صورت، شکل و زمان کاملاً پاک و مبرّا میباشد. به آن عالم عقل محض یا عالم انوار قاهره نیز میگویند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «عٰالَمِ جَبَروت» است. واژه عالم با کشش مصوت اول (عٰا) خوانده میشود و جبروت با فتح جیم و باء (جَـ بَـ روت) تلفظ میگردد. پسوند «وت» در انتهای آن نشاندهنده مبالغه، کثرت و نهایت عظمت در زبانهای سامی است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، اگر مستقیماً به دنبال اصطلاح «جهان قدرت الهی» یا «مرتبه بین ملکوت و لاهوت» باشند، پاسخ خودِ عبارت «عالم جبروت» است که از ۹ حرف تشکیل شده است. با توجه به تعداد حروف، مفاهیم مرتبطی نظیر «عالم امر» یا «عالم عقول» نیز ممکن است به عنوان پاسخ کاربرد داشته باشند.
به انگلیسی
در متون تخصصی و ترجمههای انگلیسیِ فلسفه و عرفان اسلامی، از معادلهایی نظیر The Realm of Divine Power (جهان قدرت الهی) یا The Realm of Pure Intellects (جهان عقول محض) استفاده میشود. با این حال، در مطالعات ایرانشناسی و آکادمیک غرب، نام این مراتب هستی (مانند ناسوت، ملکوت و جبروت) اغلب به همان شکل آوانگاری (Jabarut) حفظ میشود.
به فارسی
معادلها و توصیفهای فارسی خالص برای این مفهوم شامل «جهان برین»، «عالم خرد ناب»، «جهان قدرت» و «جهان فرمان» است. از آنجا که این اصطلاح یک مفهوم تخصصی برخاسته از فلسفه و تصوف اسلامی است، در متون فارسی نیز غالباً با همان ترکیبِ «عالم جبروت» خوانده میشود و در صورت نیاز به توضیح، از عبارت «جهان مجردات» بهره میگیرند.
در قرآن
عبارت ترکیبی «عالم جبروت» به طور صریح و لفظی در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، ریشه و خاستگاه مفهومی آن برگرفته از صفات الهی نظیر «الجَبّار» (از اسماء الحسنی) است. همچنین، مفسران و عارفان معتقدند آیاتی که به «امالکتاب» (لوح محفوظ)، حرف مقطعه «ن» (نون) و یا تجرد مطلق در وادی مقدس طُوی اشاره دارند، کنایه و نمادی از همین عالمِ عقل و قدرت الهی هستند.
نماد چیست
در جهانبینی عرفانی، جبروت نماد «عقل محض» و «نور قاهر و بیپایان الهی» است که بساطت و سادگی آن در برابر کثرتِ دنیای مادی قرار میگیرد. فرشتگان مقرب (کروبیان) و ملائکه مُهَیَّمه (آنان که از شدتِ درک جمال الهی در مدهوشی و حیرتِ مطلق به سر میبرند) از مهمترین نمادها و ساکنان این عالم به شمار میآیند.
جمعبندی و توضیح کامل عالم جبروت
در جهانبینی عرفانی و فلسفه اسلامی، مراتب هستی به شکل سلسلهمراتبی از پایین به بالا شامل ناسوت (جهان ماده)، ملکوت (جهان مثال و صورت)، جبروت (جهان عقل محض و قدرت) و لاهوت (مقام ذات یا الوهیت) دستهبندی میشوند. عالم جبروت، مرتبهای کاملاً پیراسته از ماده، زمان و اَشکال است که تجلیگاهِ امرِ بیواسطهٔ «کُن فَیَکون» و اسماء جلالی و قهریِ خداوند به شمار میرود.
این عالم واسطهای است میان ذاتِ دستنیافتنی و مراتب پایینترِ وجود. هستیهای ساکن در جبروت را انوار قاهره و عقول مجرد مینامند که نماد بارز آنها، فرشتگانِ بلندمرتبهای هستند که در ذاتِ حق مستغرق و حیراناند. درک عالم جبروت در مسیرِ سلوک روحانی، مستلزم رها شدن از قیدِ ظواهر دنیای مادی (ناسوت) و عبور از صورتهای ملکوتی است تا روح انسان به حقیقتِ ناب خرد و شهود بپیوندد.